Onveiligheid spoort niet

0

Laatste update: 10 december 2001

Machinisten die tot hun grote schrik ontdekken dat er op hun baanvak een stukje rail ontbreekt, treinen die doorrijden maar vanwege een storing eigenlijk voor onderhoud aan de kant hadden moeten en conducteurs die door reizigers worden bedreigd. Meestal loopt het goed af, maar helaas niet altijd. Voor FNV Bondgenoten is de maat vol. De bond start een grote veiligheidscampagne onder de noemer ‘Onveiligheid spoort niet!’

De directie van NS heeft beloofd beter te presteren en heeft daarvoor tot 2005 de tijd. Ik heb beloofd te investeren in onderhoud en vernieuwing van de rails.” Deze woorden tekende de Volkskrant onlangs op uit de mond van minister Netelenbos van Verkeer. De minister vertelt er niet bij hoe lang zij zelf de tijd heeft om haar belofte gestand te doen. Wel zegt ze nog iets over haar houding ten opzichte van haar onderhoudsverplichtingen aan het spoor in de voorbije jaren: “Spijt dat ik dat heb verwaarloosd? Toen ik begon had ik twaalf miljard en een woud aan beloftes. Ik heb prioriteiten gesteld en de rest in de prullenbak gemikt.” Voor de minister had het spooronderhoud dus even geen prioriteit. Het gros van het bij NS en aanverwante spoorbedrijven werkzame personeel zal daar anders over denken. Met name onder het rijdend personeel gaat het gesprek regelmatig over de onveiligheid op en rond het spoor. Die wordt voor een niet onbelangrijk deel veroorzaakt door verwaarlozing, maar – eerlijk is eerlijk – ook door andere omstandigheden. Gebrekkig onderhoud van het materieel bijvoorbeeld, en daarvoor is NSR zelf verantwoordelijk. En niet te vergeten de toenemende agressie, deels als gevolg van kleine crimineeltjes die het spoor als werkterrein hebben gekozen, maar ook door de gebrekkige dienstverlening waardoor steeds meer reizigers steeds sneller aangebrand raken. De minister en de NS-directie mogen zichzelf dan wel nog de nodige tijd gunnen, voor FNV Bondgenoten is de maat vol.

De bond gaat binnenkort van start met een uitgebreide veiligheidscampagne waarbinnen het personeel zelf een centrale rol speelt. Dit omdat volgens de bond het personeel de werkelijke problemen én de werkelijke oplossingen het beste kan benoemen.

Melden!

Alle medewerkers bij het spoor die zijn aangesloten bij FNV Bondgenoten krijgen een dezer dagen een brief in de bus waarin zij worden opgeroepen onveilige situaties die zij hebben meegemaakt bij de bond te melden. Dat betreft onveilige situaties in de breedste zin van het woord: agressie en geweld tegen personeel en reizigers in treinen en op stations; onveilige situaties door tekortschietend onderhoud van het rollend materieel; onveilige situaties door slecht onderhoud van de baan/infrastructuur; onveilige situaties door slechte communicatie en gebrek aan kennis; onvol doende hulp en ondersteuning bij incidenten; en verloedering op en rond het spoor door vervuiling, kapotte verlichting en dergelijke. De brief gaat vergezeld van een formulier waarop de incidenten (desgewenst anoniem) gemeld kunnen worden. Dat kan door antwoord te geven op de volgende vragen: wat gebeurde er precies, wie heeft u benaderd om het incident op te lossen, hoe werd daarop gereageerd, bent u tevreden over de wijze van afhandelen en zo niet hoe had de zaak volgens u dan wel afgehandeld moeten worden? Het meest belangrijk is echter de laatste vraag: hoe had het hele incident volgens u voorkomen kunnen worden?

Het formulier kan gratis worden teruggestuurd naar FNV Bondgenoten. Daarnaast opent de bond in de week van zondag 13 tot en met zaterdag 19 januari een speciale meldlijn over onveiligheid en verloedering.

Alleen gedurende deze hele week staat het speciale telefoonnummer 030-2738111 open voor het melden van onveilige situaties.

Een overzicht van de binnengekomen telefonische én papieren meldingen kan op internet worden bekeken. Eveneens een dezer dagen opent FNV Bondgenoten namelijk een speciale website voor de medewerkers bij het spoor die geheel gewijd zal zijn aan dit onderwerp. De site is straks te vinden via de arbosite van FNV Bondgenoten: www.bondgenoten.fnv.nl/arbo

Op de site is ook een digitaal meldingsformulier te vinden dat vanaf die plek terug te sturen is naar de andere, In dit geval digitale brievenbus van de bond: [email protected]

En eerlijk gezegd, het liefst heeft de bond dat de meldingen via de website worden gedaan. Dat vergemakkelijkt de verwerkingen van de binnengekomen gegevens aanzienlijk.

Onveiligheid van A tot Z en verder

De zichtbare en onzichtbare onveiligheid op en rond het spoor neemt onaanvaardbare vormen aan, vindt FNV Bondgenoten. Gealarmeerd door leden en met de bedoeling om voor zichzelf een beeld te kunnen vormen van de situatie vroeg bestuurder Roel Berghuis aan een machinist een lijstje samen te stellen met onveilige situaties die hij zoal in de praktijk tegen komt. Berghuis kreeg een lijst met opsommingen terug die begon bij A, maar die aan het eind langer bleek te zijn geworden dan het alfabet aan woorden heeft. Enkele door de machinist geschetste praktijkvoorbeelden van onveiligheid:

  • meldingen van bijna aanrijdingen worden niet serieus genomen
  • geen gsm-bereik in tunnels, en ook nog steeds niet door het hele land heen;
    agressie en intimidatie in vele vormen
  • geen geschiedenis van het materieel te vinden in het Matboek, en dus ook geen gegevens over mankement en de vraag of die al eerder de kop hebben opgestoken
  • onzichtbare of onduidelijke seinen
  • vuil en zware voorwerpen rond of op het baanvak
  • losse tegels op de perrons
  • overvolle treinen
  • materieelreinigers die zonder op of omkijken de sporen oversteken

    en nog heel veel meer.

Een convenant!

Het verzamelen van incidenten en daarvan een overzicht bieden op internet is één. Maar er moet natuurlijk ook iets gebeuren aan al die onveilige situaties. Daarom volgen in de tweede helft van februari op dertien grote standplaatsen regionale themavergaderingen over de arbeidsomstandigheden bij het spoor. De avonden worden georganiseerd door de bestuurders van FNV Bondgenoten, in nauw overleg met de werkgroep die de veiligheidscampagne heeft voorbreid en verder uitvoert. Behalve de FNV’ers Roel Berghuis (bestuurder) en Jan Verhagen (arbo-adviseur) bestaat de werkgroep uit zestien vertegenwoordigers van zo’n beetje alle NS-bedrijfsonderdelen. Het doel van de themavergaderingen is het personeel te discussiëren. Deze avonden staan open voor iedereen die op, bij of rond het spoort werkt. Dus ook voor niet-leden. Zijn de regionale bijeenkomsten afgerond, dan kan begonnen worden met het schrijven van een zogenoemd Roodboek. Voor deze term is gekozen omdat de werkgroep de term zwartboek te uitgekauwd vond, en de alternatieve titel ‘Sein rood’ al eens eerder is gebruikt voor een ander onderzoek. Uiteindelijk is Roodboek uit de bus komen rollen, omdat de kleur rood staat voor onveiligheid én voor ‘stop, hier niet verder’. De presentatie van het Roodboek vindt plaats op 17 april. Dat gebeurt met veel tromgeroffel en een groot congres om zo breed mogelijk aandacht te trekken van de media en het publiek.

In de middag zal het Roodboek worden aangeboden aan de direct betrokken verantwoordelijken voor de veiligheid op en rond het spoort. Dat zijn natuurlijk

de NS-directie, maar ook de overheid. Het is nog echter niet bekend wie het Roodboek in ontvangst zullen nemen.

Om te voorkomen dat het Roodboek daarna in een la verdwijnt, wil FNV Bondgenoten aansturen op het sluiten van een of meer convenanten. In ieder geval met de directie van NS, maar liefst ook met de minister van Verkeer. Daarin dienen heldere afspraken te staan over ieders verantwoordelijkheden op het terrein van de veiligheid en wat er dient te gebeuren om bestaande knelpunten zo snel mogelijk weg te werken. De bond op zijn beurt zal deze afspraken streng bewaken!