VBBA

0

Vragenlijst Beleving en Beoordeling van de Arbeid (VBBA)

De VBBA is een methode, met name gebruikt door arbodiensten en wordt vaak (maar niet noodzakelijkerwijs) gekoppeld aan het Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek (PAGO) dat arbodiensten regelmatig houden onder werknemers. Dit PAGO is één van de aktiviteiten die een werkgever volgens de arbowet verplicht bij de arbodienst hoort af te nemen.

Middels een VBBA-onderzoek kan min of meer objectief worden vastgesteld of werknemers dreigen uit te vallen door psychische klachten, zoals overspannenheid of burn out.
Zoals de naam reeds zegt gaat het om een vragenlijst – die werknemers desgewenst op hun huisadres toegestuurd kunnen krijgen. De ingevulde lijst kan worden teruggestuurd aan de arbodienst, SKB Vragenlijst Services of aan het bedrijf zelf. De individuele resultaten vallen onder het medisch geheim.

De VBBA bestaat uit een kernmodule en kan naar believen uitgebreid worden met modules uit de zogenaamde VBBA-RI&E en de VBBA-Uitgebreid. Daarnaast is het ook mogelijk diverse vragenlijsten over gezondheid en arbeidsomstandigheden, alsook eigen vragen toe te voegen.

Omdat de VBBA-methode door veel arbodiensten gebruikt wordt kan men beschikken over een zeer groot referentiebestand met gegevens van inmiddels meer dan 70.000 werknemers. Hoewel de VBBA zich als methode om de hoogte van de werkdruk in kaart te brengen zonder meer heeft bewezen zijn er verschillende kanttekeningen bij te plaatsen. Allereerst kan de score op de werkdrukschaal van het onderzochte bedrijf even hoog zijn als de score van de referentiegroep. De arbodienst wil in zo’n geval nog wel eens beweren dat het in het bedrijf ‘wel meevalt’ met de werkdruk. Een dergelijke bewering zegt echter weinig als de referentiegroep bestaat uit mensen of bedrijven die zelf ook met een hoge werkdruk kampen, wat in veel Nederlandse bedrijven het geval is… Een tweede bezwaar is dat vaak de VBBA-rapportages niet verder gaan dan het constateren van een hoge werkdruk en niet altijd even konkrete aanbevelingen doen om de werkdruk in het bedrijf daadwerkelijk te verminderen. Dit heeft mede te maken met de relatief beperkte mate waarin VBBA-modules organisatiegerelateerde oorzaken van werkdruk onderzoeken.

De VBBA-kern bevat de volgende 14 schalen (108 vragen):

  • werktempo en werkhoeveelheid
  • emotionele belasting
  • lichamelijke inspanning
  • afwisseling in het werk
  • leermogelijkheden
  • zelfstandigheid in het werk
  • relatie met collega’s
  • relatie met directe leiding
  • inspraak
  • toekomstonzekerheid
  • plezier in het werk
  • betrokkenheid bij de organisatie
  • herstelbehoefte
  • piekeren

De VBBA-uitgebreid bestaat overigens uit 201 vragen verdeeld over 27 schalen, plus 42 losse vragen.

De VBBA-methode wordt beheerd door SKB Vragenlijst Services, die ook meer informatie kan verstrekken.

Voornaamste voordelen:

  • vaak toegepaste, goed onderbouwde methode
  • geïntegreerd in het ‘normale’ (wettelijk verplichte) arbobeleid (PAGO)
  • groot referentiebestand
  • organisatie van het onderzoek bij de arbodienst
  • privacybescherming
  • meet psychosociale arbeidsbelasting over de hele breedte (dus niet alleen toegespitst op het spanningsveld tussen tijd en taken)

Voornaamste nadelen

  • soms onjuist gebruik van referentiebestanden om mate van werkdruk te bagatelliseren (referentiebestanden zijn geen werkdruk-norm!)
  • onvoldoende opsporen van organisatiegerelateerde werkdrukoorzaken
  • vaak ‘moeilijk grijpbare’ rapportages (moeilijk in maatregelen om te zetten)
  • meet psychosociale arbeidsbelasting over de hele breedte (waardoor moeilijker ‘grijpbaar’

Meer informatie