De Baas: Bondgenoot of Bullebak?

0

FNV Bondgenoten deed onderzoek onder kaderleden naar wat zij vinden van de prestaties van hun direct leidinggevende. Dat deed de bond niet zomaar. Immers, de bond krijgt regelmatig te maken met klachten van leden over kwaliteit van de leiding. En de leiding in het bedrijf is een zeer belangrijke factor die in sterke mate bepaalt of werknemers het werk als prettig en zinvol ervaren.

Leidinggevenden moeten werknemers eerlijk beoordelen op hun functioneren, ze moeten werknemers ondersteunen, informeren en motiveren. Dat is een lastige klus waarin veel fout kan gaan. Wat de uitkomsten van het onderzoek zijn en wat je kunt doen tegen een niet functionerende baas, lees je in deze brochure. En als je wilt weten of je last hebt van de baas, vul je de Bazenstress-meter in!

Voornaamste conclusies uit het onderzoek

Op basis van de geretourneerde vragenlijsten kunnen we stellen dat het in Nederland niet al te best gesteld is met de kwaliteit van het leidinggeven. Slechts 27% ziet de leidinggevende als coach, terwijl driekwart van de respondenten de leiding min of meer negatief benoemt (politieagent, iemand die geen leiding geeft). De coach als leiding doet het veelal beter dan andere stijlen van leidinggeven… Meer dan de helft van de leidinggevenden maakt geen gebruik van voor de hand liggende ‘management-tools’ als het voeren van werkoverleg en is niet in staat duidelijke uitleg te geven over wat er gebeuren moet in het werk. Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat leidinggevenden niet objectief kunnen oordelen over de prestaties van werknemers. Het grootste deel voert geen functioneringsgesprekken en heeft moeite met het geven van waardering over het werk van anderen. Ook wordt er slecht geluisterd en wordt er met ideeën van werknemers weinig gedaan. Vaak worden conflicten door de leiding niet opgelost. Kortom, er is het nodige mis. Toch hebben respondenten wel begrip voor de situatie van leidinggevenden: 58% zegt dat de leidinggevende het te druk heeft. Men constateert dat leidinggevenden te weinig vrijheid van handelen krijgen, wat te wijten is aan het hoger management.

Over het hoger management zijn de respondenten uit het onderzoek evenmin enthousiast: dat doet te weinig aan reïntegratie van arbeidsongeschikten, bewust personeelsbeleid en vriendjespolitiek. Ondanks de ‘magere’ leiding, is de betrokkenheid bij het werk groot.

Een andere belangrijke bevinding is dat men in het midden- en kleinbedrijf minder waardering heeft voor de leiding dan in de grote bedrijven. Dat is op zich wel te verklaren: in een groot bedrijf zijn er meer mogelijkheden om samenwerking met de baas met wie je niet goed overweg kunt ter discussie te stellen. Ook kun je elkaar gemakkelijker te ontlopen. Denk aan overplaatsing, andere taken gaan verrichten, instanties waar je een klacht kunt neerleggen. Bovendien zijn er in grote bedrijven meer mogelijkheden voor scholing van leidinggevenden.

Wat kunnen werknemers doen aan een niet goed functionerende leiding?

Er zijn in Nederland heel veel leidinggevenden die geweldig hun best doen en prima leidinggeven. Maar het kan ook fout gaan… Wat moet er dan gebeuren?

Dat is een moeilijke kwestie. Veelal wordt een niet goed functionerende baas pas laat ‘ontdekt’. Immers, wie spreekt z’n baas aan op het feit dat hij/zij aan vriendjespolitiek doet, teveel scheldt of nooit werkoverleg voert? Dan moet je wel even over een drempel, want de baas is toch niet voor niets de baas? En die leidinggevenden vallen elkaar toch niet af, dus waarom zou je het hogerop melden? Nee , op deze manier leggen we ons bij de situatie neer en dat lost niks op.
Er is wel iets aan te doen!

Hieronder volgt een aantal tips:

* Bij klachten over een baas is het belangrijk te checken of collega’s dergelijke klachten ook hebben. Vaak is dat zo. Je staat dus meestal niet alleen. En wanneer blijkt dat anderen ook een dergelijke klacht hebben, kun je gezamenlijk het probleem aan de orde stellen bij de betrokken leidinggevende.

* Probeer het eerst direct bij de leidinggevende persoon waarmee het probleem is ontstaan. Bereid je goed voor en probeer emoties te beteugelen. Doe dit soort gesprekken er niet ‘even tussendoor’. Door het eerst met de direct betrokkene te praten, voorkom je een situatie waarin mensen over elkaar gaan roddelen en indirect met elkaar gaan communiceren. Mocht de relatie tussen werknemers en leidinggevende echter zo verstoord zijn, stap dan naar een ‘bovenbaas’ of de directie. Dit kan de zaak openbreken, hoewel succes niet bij voorbaat is gegarandeerd. Veel zal afhangen van de bedrijfscultuur.

* Wanneer er in het bedrijf een klachtencommissie voor dit soort aangelegenheden is, kun je daar (liefst met meerdere collega’s) de zaak aanhangig maken.

* Een Ondernemingsraad of Kadergroep van FNV Bondgenoten kan je wellicht ook ondersteunen en doorverwijzen. Misschien is er in het bedrijf wel een reglement, een goede bedrijfsarts, PZ-functionaris of vertrouwenspersoon. Tevens kun je er bij een Ondernemingsraad op aandringen dat er gedragsregels komen die ook voor leidinggevenden gelden.

* Verzamel zoveel mogelijk ‘hard’ bewijs: bij welke gelegenheden gaat de baas bijvoorbeeld dingen doen die absoluut niet kunnen? Welke collega’s zijn daar getuige van? Dit soort gegevens helpen je bij een eventueel gesprek.

* Wanneer je het idee hebt dat bovenstaande stappen niet werken, kun je de problematiek ook voorleggen aan de vakbondsbestuurder. De bond kan uiteraard ook in dit soort situaties helpen om te komen tot een oplossing.

Wanneer is een leidinggevende eigenlijk een goede leidinggevende?

Er zijn verschillende stijlen van leidinggeven. Een coach hoeft niet altijd goed te zijn, een leidinggevende moet soms ook als ‘politieagent’ kunnen optreden. Waar het om gaat, is dat een goede leidinggevende kan switchen tussen verschillende manieren van leidinggeven. Over het algemeen kun je zeggen dat een goede chef in ieder geval de volgende zaken serieus in het werk uitvoert.

Een goede chef is iemand die * goed luistert naar wat werknemers zeggen, opmerken en vragen; * duidelijk is en zich niet richt naar bepaalde favoriete werknemers; * zich niet enkel richt naar de directie, maar opkomt voor de problemen van eigen werknemers; * beloftes nakomt, en als dat niet gaat duidelijk aangeeft waarom dat niet kan; * conflicten op een afdeling goed probeert op te lossen; * structureel werkoverleg houdt, met agendapunten die door werknemers worden aangedragen en met notulen; * werknemers de mogelijkheid geeft actief mee te doen aan het overleg; * waardering uitspreekt tegen werknemers die dat ook verdienen; * iedereen motiveert om een zinvolle bijdrage aan het werk te leveren; * werknemers zelf verantwoordelijkheid geeft over een deel van het werk; * informatie verschaft over het bedrijf en zaken goed uitlegt; * zelf het goede voorbeeld geeft en vormen van ongewenst gedrag, zoals discrimineren, resoluut afkeurt; * eerlijk het werk verdeelt, daarbij rekening houdend met verschillende capaciteiten van mensen; * werknemers beschermt tegen een te hoge werkdruk en ongezonde arbeidsomstandigheden;

* individuele gesprekken houdt met werknemers omtrent loopbaan, ontwikkeling en opleiding.

Je kunt bovenstaand rijtje gebruiken om te beoordelen wat je leidinggevende wel en niet doet. Wanneer je merkt dat je baas veel dingen niet doet, kun je deze punten naar voren brengen wanneer je wordt opgeroepen voor een functioneringsgesprek. Immers, als het goed is vraagt je leidinggevende dan ook wat jij van hem/haar vindt. Zonder nu direct ‘het mes op tafel’ te leggen, kun je bovenstaande punten wel degelijk naar voren brengen.

Last van Bazen-stress? Meet het!

Om je relatie met je leidinggevende eens onder de loep te nemen, hebben we hieronder de ‘Bazen-stressmeter opgenomen.
Deze meter is ontwikkeld door dr. Rigo van Meer en staat in het boek ‘Overspannen door je baas’. Vul de lijst in en oordeel of je leidinggevende een lust of last is. Omcirkel steeds het aantal punten dat hoort bij het gegeven antwoord, en tel ze onderaan bij elkaar op.

VRAAG nee ja JA!!
1. Door mijn baas gaat mijn werk eerder slechter dan beter 0 1 2
2. Op mijn werk probeer ik mijn baas te ontlopen 0 2 4
3. Privé praat ik vaak over de problemen die ik met mijn baas heb 0 4 8
4. Ik lig soms wakker en denk aan dingen die mij van mijn baas dwarszitten 0 4 8
5. Ik vind het een opluchting als mijn baas er een tijdje niet is 0 2 4
6. Mijn baas heeft geen waardering voor me 0 1 2
7. Ik voel me soms door mijn baas gekwetst of gekleineerd 0 2 4
8. Ik zou het liefst morgen een andere baas willen hebben. 0 1 2
9. Ik fantaseer soms hoe ik mijn baas terug kan pakken 0 4 8
10. Ik ben woedend over wat mijn baas mij aandoet 0 4 8

Wat zegt de totaalscore?

0 Zo hoort het. Je baas helpt je meer dan dat hij/zij je dwarszit.

1-14 Niet altijd even prettig, maar er valt mee te leven. Let op dat het niet erger wordt.

15-22 Je hebt duidelijk last van bazenstress. Denk eens goed na of dit de baan is van je leven is. Zijn er binnen het jaar concrete verbeteringen te verwachten? Lees de tips uit deze brochure nog eens!

23-40 Je hebt veel last van bazenstress. Zijn er mogelijkheden om de situatie te verbeteren? Hou je dit nog een paar jaar vol? Lees de tips!

41-50 Je houdt dit niet lang meer vol of je bent al overspannen door je baas. Maak dat je wegkomt!! Neem de tijd om goed na te denken over de
toekomst.

Belangrijke telefoonnummers en adressen:

De arbotelefoon van FNV Bondgenoten 030-2738 738 is op werkdagen te bereiken van

9.00 uur tot 13.00 uur; email: [email protected]

De arbosite van FNV Bondgenoten:
www.bondgenoten.fnv.nl/arbo

Extra exemplaren van deze brochure nodig? Bel 030-2738600

Terug naar top pagina