Kopzorg over de muisarm

0

bron-6180413

Laatste update: 21 maart 2002

De laatste jaren is het gebruik van de computer voor kantoorwerkzaamheden erg toegenomen. Nederland heeft het hoogste percentage beeldschermwerkers van Europa: 2,6 miljoen mensen werken twee uur per dag of langer met een beeldscherm. Door met de computer te werken, kunnen veel meer werkzaamheden worden uitgevoerd. Dat leidt natuurlijk tot een verbetering van de productiviteit. Aan deze manier van werken zijn helaas ook nadelen verbonden. Veel beeldschermwerkers hebben last van RSI- klachten: pijn aan hun handen, polsen of armen. Deze klachten worden verzameld onder de naam ‘muisarm’. Toch willen veel mensen niet geloven dat je ziek kunt worden van beeldschermwerk. In deze folder worden tien mythes over RSI bij beeldschermwerk ontzenuwd.

Mythe 1 : Beeldschermwerk is niet gevaarlijk

Beeldschermwerk lijkt misschien zonder risico’s te zijn, maar is het beslist niet. De laatste jaren is het karakter van dit werk sterk veranderd, waardoor het onder andere tijdsintensiever is geworden. De hoeveelheid lichamelijke beweging die iemand op zijn werkplek heeft, neemt af doordat steeds meer taken met het beeldscherm worden uitgevoerd. Een groeiende categorie beeldschermwerkers krijgt last van Repetitive Strain Injuries (RSI). Dit zijn gewrichtsaandoeningen tussen de vingertoppen en de nek, als gevolg van repeterend werk. RSI begint vaak met een tintelend of doof gevoel tijdens het werk. Aanvankelijk verdwijnen de klachten nadat u stopt met werken. In een latere fase worden de klachten ernstiger. Uw handen, armen, polsen, schouders en nek kunnen slap worden, geïrriteerd raken of zelfs kracht verliezen. De klachten verdwijnen niet meer na het werk: ook ‘s avonds en ‘s nachts kunt u er last van hebben. Wanneer u blijft doorwerken en niks aan de klachten doet, is de kans groot dat de aandoening nog meer verergert, chronisch wordt en misschien zelfs nooit meer verdwijnt.

Veel mensen met RSI- klachten kunnen niet meer werken. Maar ook zaken die niks met werk te maken hebben, zoals boodschappen doen, haren wassen of een blikje soep opendraaien, kunnen de grootste moeite kosten.

Mythe 2 : Mijn werk heeft geen repeterend karakter

RSI wordt vaak in verband gebracht met het verrichten van herhalende bewegingen. Waarschijnlijk ervaart u uw werk achter de computer niet als repeterend. U bent steeds weer bezig met nieuwe teksten, berekeningen of automatische systemen. De bewegingen die u daarbij maakt, zijn echter wel repeterend: u gebruikt continu de muis of het toetsenbord. Beeldschermwerk , brengt bovendien met zich mee dat u vaak langdurig stilzit. Uw vingers doen het werk maar tegelijkertijd worden de spieren in uw schouders en nek enigszins aangespannen. Hierdoor neemt de doorbloeding af en kunnen de vrijkomende afvalstoffen niet goed afgevoerd worden. Dit veroorzaakt pijnklachten.

Mythe 3: Ik werk niet veel met het beeldscherm dus ik loop weinig risico

Ook als u weinig met een beeldscherm werkt, kunt u RSI -klachten krijgen. Werken met een computer is slechts één van de risicofactoren. Combinaties van factoren zorgen voor extra risico’s. De combinatie van beeldschermwerk met een hoge werkdruk, een groot verantwoordelijkheidsgevoel, een slecht ingerichte werkplek of een verkeerde werkhouding kan RSI- klachten versterken. Door een hoge werkdruk krijgen mensen de neiging om met opgetrokken schouders te werken. Dit remt de bloedtoevoer naar de armen af. Chronische RSI ontstaat dan ook vaak in een periode van tijdelijke piekdruktes. Het is belangrijk om ook in periodes van hoge werkdruk regelmatig pauzes te nemen en niet te lang achter elkaar met het beeldscherm te werken. Volgens de Arbeidsomstandighedenwet moet u na twee uur beeldschermwerk andere taken uitvoeren of een pauze nemen van minimaal tien minuten. De maximaal verantwoorde beeldschermwerktijd per normale werkdag ligt volgens de wetgever op vijf tot zes uur (nota van toelichting bij artikel 5.2 van het arbobesluit). Wetenschappelijk onderzoek toont al een duidelijke toename van klachten bij mensen die meer dan vier uur per dag beeldschermwerk verrichten.

Mythe 4: Ik krijg geen RSI want ik heb hulpmiddelen om het te voorkomen

Bij beginnende klachten zoeken bedrijven en werknemers vaak hun toevlucht tot extra hulpmiddelen. Dat lijkt de eenvoudigste en goedkoopste oplossing om RSI te voorkomen. Een concepthouder, voetensteun en polssteun kunnen inderdaad nuttig zijn. Ze zijn echter onvoldoende om het risico op RSI geheel te voorkomen. Lange werktijden, eenzijdige werktaken of hoge werkdruk blijven risicofactoren die meehelpen om RSI te veroorzaken. Bedrijven zoeken vaak de makkelijkste oplossing voor het probleem. Door hulpmiddelen te gebruiken en voorlichting te geven hopen ze de kans op RSI te verminderen. Deze maatregelen zijn echter niet voldoende. De andere risicofactoren moeten ook aangepakt worden.

Mythe 5: Je hoeft heus niet meteen in te grijpen als je klachten hebt

RSI- klachten ontstaan vaak in periodes van piekdrukte. U moet een deadline halen en u wilt zich niet ziekmelden. Dat gaat immers ten koste van uw collega’s. U heeft wel pijn aan uw armen, maar u werkt toch door. U denkt dat het vroeg genoeg is om na de deadline de klachten serieus te nemen. Helaas kan het dan al te laat zijn. Veel RSI- patiënten hebben de eerste signalen niet serieus genomen en zijn op dezelfde manier door blijven werken. Door de aanhoudende klachten is werken voor hen inmiddels niet meer mogelijk.

Mythe 6: RSI- patiënten zijn zeurpieten

Er wordt vaak gezegd dat mensen tegenwoordig zo snel zeuren. Uit onderzoek blijkt dat RSI- patiënten in het algemeen juist perfectionistische, gemotiveerde en op productie gerichte mensen zijn. Het zijn werknemers die hun werk goed willen doen en daardoor eerder bij piekdrukte de symptomen negeren. RSI- klachten moeten al vanaf het begin serieus genomen worden, omdat de gevolgen groot kunnen zijn. Daarom is het belangrijk dat u meteen actie onderneemt als u klachten heeft. Wanneer u uw klachten bespreekt met uw leidinggevende en de arbodienst, kunnen tijdig maatregelen genomen worden om te voorkomen dat u RSI krijgt.

Mythe 7: Opeens heeft iedereen het over RSI. Het is gewoon een modeverschijnsel dat wel weer over zal waaien

De monniken in de Middeleeuwen hadden al last van schrijverskramp vanwege het vele schrijfwerk dat ze moesten doen. RSI is dus zeker geen nieuw verschijnsel! Door de ontwikkelingen op technologisch gebied is het mogelijk om sneller te werken. Het beeldschermwerk is intensiever geworden. De electronische agenda, e- mail en internet zorgen ervoor dat veel taken alleen nog via de computer worden uitgevoerd. Deze mogelijkheden zijn vooral in de laatste jaren sterk ontwikkeld, zodat er nu meer aandacht aan RSI besteed wordt. Daardoor lijkt het misschien een modeverschijnsel. Het is echter heel belangrijk om snel maatregelen tegen de klachten te nemen. Bijkomend probleem is dat de werkdruk hoger is geworden. En door het huidige tekort aan personeel en de kortere doorlooptijden zijn de werkdagen langer geworden.

Mythe 8: Er is niemand verantwoordelijk voor mijn werkplek want ik ben gedetacheerd

De werkgever is altijd verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigeden van de werknemers. Het bedrijf waar u gedetacheerd bent, moet zorgen voor een goede werkplek. U moet onder andere een goede stoel, tafel en apparatuur tot uw beschikking hebben. Uw eigen werkgever (die u gedetacheerd heeft) is er verantwoordelijk voor dat er goede afspraken zijn gemaakt met het bedrijf waar u werkt. U kunt zowel uw werkgever als het bedrijf aanspreken op de zorg voor goede arbeidsomstandigheden.

Mythe 9 :Laptops vergroten het werkgemak

Laptops zijn handig, omdat je er op elk gewenst moment en op elke gewenste plek mee kunt werken. Ze zijn alleen niet geschikt om langdurig mee te werken. In de Arbeidsomstandighedenwet staat dat werknemers niet langer dan twee uur per dag met een laptop mogen werken. Als u met een laptop werkt, wordt u gedwongen om een verkeerde houding aan te nemen: de toetsen zijn vaak erg ongunstig geplaatst en het beeldscherm kan niet los van het toetsenbord verplaatst worden.

Mythe 10:Aan mijn werkomstandigheden kan toch niets veranderd worden

In de Arbeidsomstandighedenwet zijn bepalingen over het werken met beeldschermen vastgelegd. Veel van wat in deze folder staat, is aan deze wet ontleend. Uw werkgever is verantwoordelijk voor uw arbeidsomstandigheden: hij moet de wet naleven. U kunt uw directe chef vragen om aanpassingen te (laten) maken. Als de werkgever weinig doet aan de problemen en er zijn meer werknemers die klachten hebben, is het verstandig om de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging van uw bedrijf in te schakelen. Wanneer u regelmatig klachten hebt over uw werk, kunt u het spreekuur van de arbodienst bezoeken. U hoeft dus niet te wachten tot u ziek bent!

Het lik- op- stuk- beleid door de Arbeidsinspectie is één van de onderdelen van de Arbeidsomstandighedenwet. Wanneer uw werkgever niet bereid is de wettelijk verplichte voorzieningen te treffen, loopt hij het risico een boete te krijgen. Als u bijvoorbeeld geen pauze mag nemen na twee uur beeldschermwerk, kan de boete die uw werkgever krijgt oplopen tot € 2430.

FNV Bondgenoten helpt

FNV Bondgenoten biedt meer informatie over het werken met beeldschermen. Op het gebied van beeldschermwerk heeft FNV Bondgenoten onder andere het volgende uitgebracht:

  • Gezond werken met beeldschermen Brochure over alle aspecten van beeldschermwerk. Gratis voor leden van FNV Bondgenoten, € 9 voor niet- leden.
  • De beeldschermtachograaf De beeldschermtachograaf registreert hoe lang en hoe intensief u op de computer werkt. Wanneer u te lang beeldschermwerk doet, wordt u door de tachograaf gewaarschuwd door middel van geluids- en beeldsignalen. Zo kunt u zelf daadwerkelijk iets doen aan de preventie van RSI- klachten. De beeldschermtachograaf is verkrijgbaar via Full Moon Humatics.

    Bel voor meer informatie (020) 420 64 99 of kijk op www.beeldschermtachograaf.nl

  • De boete- inspectielijst
    Deze folder helpt u de opvallendste overtredingen in uw bedrijf te constateren en de hoogte van boetes te berekenen. Deze folder is gratis voor leden. Niet- leden betalen €5,7.
  • Toelichting op de Arbowet Met behulp van deze brochure kunt u uw werkgever aanspreken op de naleving van de basis- arbozorg in uw bedrijf. Deze brochure is gratis voor leden. Niet- leden betalen €5,7.

U kunt deze publicaties bestellen via het kontaktnummer van FNV Bondgenoten: 0900-9690
De Beeldschermtachograaf is alleen te bestellen via Full Moon Humatics