Rapport RSI enquête 2000

0
knop1_vgwm-6495093

februari 2000

In Nederland hebben veel werknemers RSI-klachten. Beeldschermwerkers vormen een van de belangrijkste risico-groepen. FNV Bondgenoten wil dat bedrijven een goed RSI-beleid voeren en werknemers bewust maken van de risico’s in hun werk. Om een beeld te krijgen van het RSI-beleid in de bedrijven heeft FNV Bondgenoten op internet een enquête geplaatst.  De enquête was van 1 tot 23 februari 2000 op de internet-site van FNV Bondgenoten in te vullen. De vragen waren gericht op: aantal uren beeldschermwerk, mate van RSI-klachten, RSI-beleid in bedrijven en vragen over de eigen werkomstandigheden. 

Respons De vragenlijst is door 424 bezoekers van de site beantwoord. 48% van de deelnemers werkt meer dan 6 uur per dag achter een beeldscherm, 31% 4-6 uur. Dit betekent dat bij de respondenten de groep intensieve beeldschermgebruikers oververtegenwoordigd is. Het merendeel van hen werkt in de grotere bedrijven, 55% meer dan 250 werknemers, 19% tussen 110-250 werknemers. 

diagram1-5881299

diagram3-7265895

81% heeft RSI-klachten, bij 44% zijn deze er soms of wisselend aanwezig, terwijl deze bij 37% regelmatig -, ‘s avonds of ook in het weekend nog aanwezig zijn.

RSI-beleid in de bedrijven De volgende resultaten geven een beeld van het RSI-beleid in de bedrijven van de deelnemers:

– 50% is tevreden over het (ergonomische) meubilair, beeldschermapparatuur en de beschikbare hulpmiddelen. Opvallend is wel dat bij bedrijven met minder dan 50 werknemers maar 35% tevreden is, terwijl bij bedrijven met meer dan 250 werknemers 56% tevreden is.


– 61% antwoordt dat er geen voorlichting wordt gegeven over de risico’s van beeldschermwerk en een goede zithouding. 25 % krijgt wel instructies op de eigen werkplek. Op 82% van de werkoverleggen is RSI nog niet een besproken onderwerp.

diagram8-4656473  – Registreren van het aantal uren beeldschermwerk wordt maar in 4% van de bedrijven gedaan. Actief beleid om te voorkomen dat de wettelijke grens wordt overtreden van: niet langer dan 2 uur achtereen en maximaal 6 uur per dag beeldschermwerk ontbreekt in respectievelijk 95- en 96% van de bedrijven. – In 57% van de bedrijven hebben de meeste functies geen taken zonder beeldschermwerk. Voor 42% van de respondenten is dit het geval.

– 79% van de respondenten heeft regelmatig piekperiodes in het werk, 68% heeft regelmatig een hoge werkdruk, 45 % slaat regelmatig pauzes over, 30 % werkt regelmatig over. Opvallend is dat de deelnemers die aangeven regelmatig/vaak RSI-klachten te hebben meer last heeft van piekperiodes (86%) en ook vaker een hoge werkdruk heeft (79%).

diagram5-8044157
– 69% geeft aan dat er in hun bedrijf geen goede begeleiding is van werknemers die RSI hebben, 46 % is ook ontevreden over de ondersteuning die Arbodiensten aan werknemers met RSI-klachten geeft.

diagram4-6552063
– Meer dan de helft van de deelnemers 54% zou meer steun van collega’s willen krijgen. Bij de groep die regelmatig/vaak RSI-klachten heeft is dat 64%.

diagram6-1015955 – Opvallend is dat 61% antwoordt dat de leiding werknemers met RSI-klachten serieus neemt. Het is dan wel opmerkelijk dat het serieus nemen niet leidt tot het nemen van maatregelen om de RSI-klachten te verminderen. 

– 8 % van de respondenten gebruikt de beeldschermtachograaf.

Conclusies Bedrijven doen te weinig om RSI bij werknemers te voorkomen. De wettelijke regels van de maximale beeldschermwerktijd worden ook volledig genegeerd. 48 % van de deelnemers overtreedt de wet en in 95% van de bedrijven is ook geen beleid om de grenzen te kunnen handhaven.  Het is een misverstand om te denken dat RSI alleen voorkomen kan worden door werkplek verbeteringen en voorlichting. De inrichting van de werkplek kwam bij 50% nog als best beoordeelde maaregel naar voren. Maatregelen als voorlichting, instructies op de werkplek en het bespreken van RSI-risico’s op het werkoverleg ontbreekt ook nog in het merendeel van de bedrijven. De percentages van hoge werkdruk, piekperiodes en het negeren van pauzes beïnvloed het risico voor RSI ongunstig. In de 57% van de bedrijven waar in de meeste functies geen taken zonder beeldschermwerk zijn zal de komende jaren nog flink geïnnoveerd moeten worden om uitval van personeel door RSI te voorkomen. Veel (81%)van de respondenten hebben in enige mate RSI-klachten. Dat vraagt om goede begeleiding en maatregelen in bedrijven, die er nu nog niet blijken te zijn. Bij RSI-klachten is het van groot belang om bij de eerste signalen actie te ondernemen. Dan kan er namelijk nog iets aan gedaan worden. Wie lang doorloopt met de klachten heeft kans op onherstelbare schade. Dit kan leiden tot langdurige arbeidsongeschiktheid en soms wordt men zelfs nooit meer volledig arbeidsgeschiktheid voor het eigen werk. FNV Bondgenoten is van mening dat werkgevers de regelgeving dienen te respecteren. En er moet beleid komen in de bedrijven om RSI-risico’s te verminderen. Het beleid moet zich niet beperken tot de meest voor de hand liggende maatregelen als inrichting van de werkplek en geven van voorlichting. Er dient ook aandacht te zijn voor de organisatie-aspecten van het werk zoals: werktijden, functie-inhoud, werkdruk. FNV Bondgenoten heeft daarvoor de beeldschermtachograaf ontwikkeld. Dit is een computerprogramma dat de toetsaanslagen en muisbewegingen van de beeldschermwerker registreert en een waarschuwing geeft als de beeldschermwerker de wettelijke grenzen overtreedt. Maar er zal meer noodzakelijk zijn om de gevolgen van de intensivering van het beeldschermwerk te verminderen. Nieuwe ontwikkelingen als spraakherkenning en andere mogelijkheden moeten verder onderzocht worden. De begeleiding van werknemers met RSI-klachten zal ook geprofessionaliseerd moeten worden om onnodig menselijk leed en uitval van schaars personeel te voorkomen.  FNV Bondgenoten wil met deze resultaten bedrijven, werkgevers en werknemersvertegenwoordigingen oproepen om actiever aan de slag te gaan met RSI. Wil men RSI voorkomen dan zullen werkgevers het RSI-beleid in bedrijven serieuzer moeten nemen.