De arbodienst en de griepprik

0

Laatste update: 24 september 2002

Arbodiensten zijn druk in de weer om tienduizenden gezonde werknemers een griepprik toe te dienen. Minstens vijftigduizend werknemers krijgen jaarlijks zo`n prik, terwijl ze die eigenlijk niet nodig hebben. FNV Bondgenoten heeft grote twijfels bij deze groeiende praktijk.

Volgens verschillende regionale bladen worden werknemers tegenwoordig massaal ingeënt. Het bedrijf Vaccinatiezorg in Ravenstein regelt sinds 1996 voor bedrijven en instellingen de griepvaccinatie. Zo’n tweeduizend werkgevers met vijftigduizend werknemers doen er elk jaar aan mee. Maar feitelijk krijgen veel meer werknemers zo’n spuit. Vaccinatiezorg regelt namelijk alleen de inentingen voor grote arbodiensten en voor veel kleine en middelgrote bedrijven die zelfstandig een verzoek indienen. ‘Grote bedrijven als ING, IBM, Aegon en grote ziekenhuizen hebben eigen diensten. Die regelen de spuit zelf’, zegt R. Hoogenboom van Vaccinatiezorg. Het bedrijf verwacht dat het aantal aanvragen voor ‘gezonde’ werknemers explosief zal stijgen.

FNV Bondgenoten heeft twijfels bij deze activiteiten van arbodiensten. Arbodiensten kunnen beter energie steken in zaken waar ze voor zijn opgericht, namelijk de preventie van ongezonde arbeidsomstandigheden. En griep is vervelend, maar ook onschuldig. Werknemers die bij griep wél een gezondheidsrisico lopen (hart-, long- en nierpatiënten en mensen met diabetes) kunnen een gratis prik krijgen bij de huisarts. Erger dan het ongemak van een collega die even met een onschuldige ziekte thuis ligt, zijn werkverhoudingen waarbij werknemers erop worden aangekeken als men een paar dagen afwezig is door griep.

Meer details over griep en de griepprik Griep is een vervelende maar onschuldige ziekte. Een griepaanval duurt normaal gesproken drie tot vijf dagen en leidt tot hoofdpijn, spierpijn en hoge koorts. Daarna voelt men zich in de regel nog enige tijd zwak. Griep mag niet verward worden met verkoudheid of buikgriep. Griep wordt veroorzaakt door het influenza-virus, dat elk jaar van samenstelling verandert. Over de hele wereld zijn uitkijkposten waar plaatselijk voorkomende griepvirussen worden onderzocht. Op die manier kan men voorspellen welke virussen de komende winter in Nederland zullen opduiken. Een griepprik bevat in stukjes gehakt griepvirus dat de komende winter verwacht wordt. Een griep heeft in het algemeen niets te maken met arbeidsomstandigheden. Slechts bepaalde groepen werknemers lopen meer risico., zoals apothekersassistenten die in hun werk in contact komen met zieke mensen. Het vaccineren van gezonde werknemers valt daarmee buiten het taakgebied van arbodiensten.

Jaap van der Laan is huisarts en werkzaam bij het Nederlands Huisartsen Genootschap. Naar zijn mening is er geen enkele medische reden om gezonde mensen te vaccineren: ‘Er is wel een economische reden, namelijk dat men de afwezigheid op de werkplek zoveel mogelijk wil beperken. Anderzijds kun je je afvragen of er goed over kosten en baten is nagedacht, want een griepprik kost ongeveer vijftig gulden. En een griepprik voorkomt veertig procent van de griepgevallen. Zestig procent van de mensen krijgt na een prik toch griep maar in lichtere mate. Er is overigens evenmin een medische reden om géén vaccinatie toe te dienen want de griepprik heeft geen bijwerkingen.’

Mag de griepprik verplicht worden gesteld? Dat is een principieel punt. Niemand hoeft een medische behandeling hoeft te ondergaan tegen de eigen wil in (dus onvrijwillig). Werknemers houden hoe dan ook zeggenschap over het eigen lichaam. Zover FNV Bondgenoten dat kan beoordelen wordt de griepprik uitsluitend op vrijwillige basis aan werknemers verstrekt. Mochten werknemers worden verplicht om de griepprik te krijgen is dat reden om direct de vakbond in te schakelen.

Tussen verplichting en absolute vrijwilligheid bestaat een schemergebied. Een arbodienst kan een vaccinatie propageren, waardoor inenting als ‘normaal’ wordt gepresenteerd. En werknemers vragen zich af of om men er later op wordt aangekeken als men zich niet laat inenten en vervolgens wel griep krijgt.

Mag de arbodienst medicijnen voorschrijven of zelf toedienen? Bedrijfsartsen en huisartsen (NVAB en de LHV) hebben een convenant afgesloten waarin het voorschrijven van medicatie in brede zin is voorbehouden aan de huisarts, spoedgevallen daargelaten. In het algemeen is het dus niet de bedoeling dat een bedrijfsarts medicijnen voorschrijft. De huisarts is ook beter dan de bedrijfsarts in staat om de gehele gezondheidssituatie van een persoon te beoordelen.

Waarschijnlijk is het echter niet de bedoeling geweest van het convenant om vaccinatiecampagnes onmogelijk te maken. Wanneer een bedrijf zo’n campagne organiseert, dan is het wel wenselijk dat de betrokken bedrijsarts de huisarts even inlicht.

Waar moet een ondernemingsraad of vgwm-commissie op letten als de arbodienst gaat inenten tegen griep? Een bedrijfsgewijze vaccinatie van werknemers kan beschouwd worden als een regeling op het gebied van de arbeidsomstandigheden of het ziekteverzuim volgens de Wet op de ondernemingsraden, De ondernemingsraad heeft daarmee instemmingsrecht over de regeling. Waar moet de ondernemingsraad op letten? 1) De vraag moet worden beantwoord of de arbodienst en het bedrijf geld en energie moet steken in een collectieve vaccinatie tegen griep. Dit geld kan namelijk niet worden gestoken in verbetering van arbeidsomstandigheden. Slechts in enkele bedrijfstakken, waar men meer dan evenredig in contact komt met zieke mensen, kan griep een arbo-risico worden genoemd. De meeste gezonde Nederlanders kiezen er voor om zich niet te laten vaccineren. De meeste Nederlanders zijn sowieso niet erg gevoelig voor het griepvirus. Wie tot een risicogroep behoort, kan zich gratis laten vaccineren. 2) Is de griepprik vrijwillig? Het is van groot belang dat werknemers niet tegen hun zin worden ingeënt. Ook mag er geen sfeer op het bedrijf ontstaan dat werknemers eigen de prik niet kunnen weigeren. Verder dient de huisarts te worden geïnformeerd over de vaccinatie. 3) Wat staat er tegenover?

Het kan zijn dat de ondernemingsraad niet afwijzend staat tegenover het aanbieden van een vaccinatie en instemming verbindt aan het inwilligen van andere wensen op gebied van preventie van ziekteverzuim. Hoewel in medische zin griep en tocht of kou weinig met elkaar te maken hebben, kan instemming met een inenting tegen griep een aanleiding zijn om in het bedrijf ook iets aan de verbetering van het klimaat te gaan doen.