Veelgestelde vragen: boetes

0

Laatste update 3 augustus 2005 – met dank aan Rob Poort van Bureau Poort

In de arbowet staat onder andere dat er boetes kunnen worden opgelegd bij overtredingen van die wet. Nu is mijn werkgever van plan op grond van de nieuwe arbowet boetes te gaan uitdelen aan personeel dat – bijvoorbeeld – geen oordoppen draagt. Mag dat zomaar?”

Nee, dat mag niet zomaar. De nieuwe arbowet (van kracht geworden op 1/11/99, maar getooid met de naam ‘arbowet 1998’…) heeft de zogenaamde bestuurlijke boete ingevoerd. Dat is een boete die kan worden opgelegd aan zowel de werkgever als de werknemer bij het begaan van een aantal met name genoemde arbo-overtredingen. De enige die met een beroep op de nieuwe arbowet dergelijke boetes mag opleggen is de overheid (Arbeidsinspectie), dus niet de werkgever.

Daarbij gelden dan wel een aantal regels. Zo geeft de Arbeidsinspectie zelf aan dat er een boete wordt opgelegd.

Als werknemers in overtreding zijn, geldt altijd dat ze in principe eerst een waarschuwing krijgen, behalve als de overtreding valt in de categorie ‘ernstige beboetbare feiten’.

De Arbeidsinspectie kan overigens slechts in een beperkt aantal gevallen boetes aan werknemers opleggen. Bijvoorbeeld als arbeidsmiddelen en gevaarlijke stoffen niet op de juiste wijze worden gehanteerd of als persoonlijke beschermingsmiddelen niet op de juiste wijze worden gebruikt en opgeborgen. Ook als aangebrachte beveiligingen zonder noodzaak worden veranderd of verwijderd of als men niet meewerkt aan voorlichting en onderricht over arbeidsomstandigheden kunnen er boetes dreigen. Andere gevallen zijn het niet dragen van (noodzakelijke) werkkleding, roken, eten en drinken op plaatsen waar gevaar bestaat voor blootstelling aan biologische agentia en het niet gebruiken van gehoorbescherming als het geluidsniveau meer dan 90dB(A) is. Toch is het daarnaast wel degelijk mogelijk voor een werkgever sancties te treffen als werknemers bepaalde veiligheids- en gezondheidsvoorschriften niet naleven. Dat gebeurt dan niet op grond van de arbowet, maar op grond van het Burgerlijk Wetboek. Onder bepaalde voorwaarden kan de sanctie ook een geldboete zijn. Die voorwaarden zijn wel zo scherp, dat het in de praktijk voor een werkgever haast niet te doen is een rechtsgeldige boeteregeling uit te werken. Een dergelijk ‘boetebeding’ is namelijk pas geldig als het aan een aantal voorwaarden voldoet:

In Art. 7:650 BW is een aparte regeling opgenomen voor een boetebeding in een arbeidsovereenkomst.
Volgens dit artikel is een boetebeding slechts geldig als:

  • de voorschriften waar in geval van overtreding een boete op staat schriftelijk zijn aangeduid, en duidelijk zijn
  • het bijbehorende boetebedrag daarbij genoemd is
  • de bestemming van het geld wordt vermeld: niet de kas van de werkgever, maar een duidelijk omschreven “goed” doel
  • de boete mag de werkgever noch direct noch indirect tot voordeel zijn
  • de boeteregeling ook in de individuele arbeidsovereenkomst is opgenomen
  • de muntsoort dezelfde is,  als waarin het loon wordt uitbetaald (dus in Nederland geen Dollars of ponden als boete)
  • het maximale boetebedrag is beperkt tot een half dagloon op weekbasis

Voor de precieze wettekst, klik hier

In bepaalde gevallen kan een werkgever (denk bijvoorbeeld aan schending van het geheimhoudingsbeding)ook schadevergoeding van de werknemer vorderen. Maar hij mag niet zowel een boete opleggen als schadevergoeding vorderen (art. 7:651 BW).

Voor een sanctiebeleid moet de werkgever altijd instemming van de ondernemingsraad vragen, dan wel moet het beleid in de cao zijn vastgelegd.

Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een brochure uitgegeven onder de titel ‘Een boete van de Arbeidsinspectie, kan dat?’, te bestellen via het Ministerie van SZW, tel. 0800-9051, bestelfax: 070-333 66 55, internetadres: www.minszw.nl.