Arbodienstverlening:
Veelgestelde vragen over de preventiemedewerker

Laatste update: 24 juni 2009

1 Wat is een preventiemedewerker? 2 Moet ieder bedrijf een preventiemedewerker hebben? 3 Moet de preventiemedewerker een eigen (interne) medewerker zijn? 4 Wat betekent een preventiemedewerker voor mij als werknemer? 5 Wat zijn de taken van de preventiemedewerker? 6 Wat zijn de eisen die je aan een preventiemedewerker moet stellen? 7 Wat kan je doen als de preventiemedewerker over onvoldoende deskundigheid, ervaring en uitrusting beschikt? 8 Zijn er eisen die gesteld kunnen worden aan opleiding en ervaring van de preventiemedewerker? 9 Moet de preventiemedewerker gecertificeerd zijn? 10 Wat is een goede opleiding voor preventiemedewerkers? 11 Hoe is de rechtsbescherming van de preventiemedewerker? 12 Wij hebben een arbocoördinator. Is dat dezelfde persoon als de preventiemedewerker? 13 Mag de preventiemedewerker ook de case manager voor zieke medewerkers zijn? 14 Hoeveel preventiemedewerkers heb je nodig in je bedrijf? 15 Hoeveel tijd heeft een preventiemedewerker nodig voor het uitoefenen van zijn taken? 16 Wie toetst of de preventiemedewerker voldoende deskundig is? 17 Wat heeft de Ondernemingsraad te maken met de preventiemedewerker? 18 Waar staat dit allemaal in de arbowet? 1. Wat is een preventiemedewerker? Een preventiemedewerker is een medewerker die de werkgever ondersteunt bij zijn taak om te zorgen voor veilige en gezonde werkomstandigheden in een bedrijf. Soms wordt de preventiemedewerker ook wel 'arbo coördinator' genoemd. De preventiemedewerker is niet eindverantwoordelijk voor veiligheid en gezondheid op het werk. Dat is en blijft de werkgever. 2. Moet ieder bedrijf een preventiemedewerker hebben? Ieder bedrijf moet een preventiemedewerker hebben aangesteld. Wanneer een bedrijf niet meer dan 25 werknemers in dienst heeft kunnen de taken van de preventiemedewerker ook door de werkgever (of directeur) zelf worden uitgevoerd. Voorwaarde is wel dat de werkgever beschikt over voldoende deskundigheid (art. 13 lid 10 Arbo-wet). 3. Moet de preventiemedewerker een eigen (interne) medewerker zijn? De preventiemedewerker moet in principe een eigen medewerker van het bedrijf zijn. Bij bedrijven met maximaal 25 werknemers mag dit ook de werkgever zijn. Maar dan moet de werkgever wel aan dezelfde eisen van deskundigheid voldoen als wanneer hij iemand anders als preventiemedewerker zou aanstellen. Alleen als er echt geen mogelijkheden zijn om de arbo-ondersteuning van de werkgever binnen het bedrijf te organiseren, mogen andere deskundige personen, van buiten het bedrijf, te hulp worden geroepen of de taken van de preventiemedewerker voor hun rekening nemen (arbowet artikel 13.3). 4.Wat betekent een preventiemedewerker voor mij als werknemer? Ook in uw bedrijf hoort een preventiemedewerker te zijn, die een reeks taken op het gebied van veilig en gezond werk uitvoert. Vaak kunt u als medewerker bij hem of haar terecht met vragen daarover. 5.Wat zijn de taken van de preventiemedewerker? De preventiemedewerker houdt zich bezig met de veiligheid en gezondheid op de werkvloer. De taken van de preventiemedewerker zijn in ieder geval: meewerken aan het opstellen van de Risico Inventarisatie en Evaluatie RIE en het uitvoeren van daaruit voortvloeiende maatregelen. samenwerken met en advies geven aan Ondernemingsraad of Personeelsvertegenwoordiging, of aan de werknemers als er geen OR of PVT in het bedrijf bestaat. helpen bij het uitvoeren van maatregelen om te komen tot een goed arbobeleid in het bedrijf De preventiemedewerker kán ook vraagbaak voor werknemers zijn, of voorlichting en instructie geven, wanneer dit in de RIE of in de taakomschrijving vermeld staat. 6. Wat eisen aan een preventiemedewerker stellen? Om zijn taken goed uit kunnen voeren moet de preventiemedewerker: een behoorlijke helikopterview hebben over de arbeidsomstandigheden in het bedrijf en de wijze waarop die aangepakt worden kennis hebben en gebruik kunnen maken van ( instrumenten en materiaal op het gebied van arbeidsomstandighedenzorg mee kunnen werken aan het uitvoeren van een (branche) RIE (Risico Inventarisatie en Evaluatie) en het daarbij horende plan van aanpak voor dat plan van aanpak binnen het bedrijf draagvlak kunnen organiseren mensen en partijen kennen die deskundigheid kunnen leveren waar hij/ zij zelf dat niet in huis heeft als een trekker kunnen optreden voor het inrichten en uitvoeren van een goed arbobeleid op de hoogte zijn van de manier waarop de aanwezige arborisico's zo laag mogelijk kunnen worden en/of blijven Het deskundigheidsniveau moet aansluiten bij de risico's in het bedrijf. Deze risico's zijn beschreven in de risico-inventarisatie en evaluatie (RIE). In de RIE moet ook worden beschreven welke deskundigheid de preventiemedewerker zelf in huis moet hebben om zijn/ haar taken goed te kunnen vervullen. Dat geldt óók voor situaties waarin de werkgever of directeur zelf de taken van de preventiemedewerker op zich neemt. De risico-inventarisatie en -evaluatie van het bedrijf en het bijbehorende plan van aanpak vormen dus de basis voor wat de preventiemedewerker moet weten en kunnen. Hoe groter de risico's in het bedrijf, hoe hoger het deskundigheidsniveau van de preventiemedewerker. Als de RIE bijvoorbeeld het gebruik van afzuigkappen voorschrijft, moet de preventiemedewerker weten wat de risico's zijn van niet of ondeskundig afzuigen, hoe de apparaten onderhouden moeten worden en bij wie hij daarvoor moet zijn. In bijgaande Powerpointpresentatie van Pieter Diehl staat een stappenplan voor het vaststellen van de taken, bevoegdheden en noodzakelijke deskundigheid van de preventiemedewerker. Een commissie van STECR heeft een brochure geschreven wat de taken en deskundigheid van de preventiemedewerker zouden moeten zijn, wil hij zijn ambitie waarmaken. Deze brochure is hier te downloaden (dit is een pdf bestand). 7. Wat te doen als de preventiemedewerker over onvoldoende deskundigheid, ervaring en uitrusting beschikt? Dit is het geval als de preventiemedewerker niet die deskundigheid en ervaring heeft die hij of zij volgens de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RIE) zou moeten hebben. Tot die tijd kun je zorgen dat de preventiemedewerker zich extern laat ondersteunen op punten waarin hij of zij te kort schiet. Zorg wel dat die noodzakelijke deskundigheid zo snel mogelijk middels cursussen en praktijkervaring bijgespijkerd wordt. Kloppen de in de RIE gestelde deskundigheidseisen niet, en is er een Ondernemingsraad of Personeelsvertegenwoordiging in het bedrijf, dan kan de OR of PVT weigeren in te stemmen met de RIE, en van de werkgever verlangen dat de eisen aan de preventiemedewerker beter afgestemd worden op de risico's in het bedrijf. 8. Zijn er eisen die gesteld kunnen worden aan opleiding en ervaring van de preventiemedewerker? Het niveau van de preventiemedewerker wordt bepaald door de arborisico's die in de Risico Inventarisatie en Evaluatie (RIE) aan bod komen, de grootte van het bedrijf, en de uit dit alles af te leiden deskundigheidseisen die aan de preventiemedewerker(s) zelf gesteld worden. Ook deze deskundigheidseisen horen thuis in de RIE (artikel 13.9 arbowet). In een bedrijf met veel gevaarlijke stoffen ligt het bijvoorbeeld voor de hand een preventiemedewerker met expertise op dat terrein aan te stellen. De wet vraagt echter geen specifieke diploma's of opleidingen: het deskundigheidsniveau van de preventiemedewerker(s) is en blijft maatwerk. Zie ook vraag 6 9. Moet de preventiemedewerker gecertificeerd zijn? Nergens staat in de wet dat de preventiemedewerker een certificaat moet hebben, evenmin als ergens staat dat hij bepaalde cursussen gevolgd moet hebben. Maar opleidingsinstituten en certificeringsbureau's hebben, in samenwerking met werkgevers, werknemers en arbodiensten wel een vrijwillige certificering ingesteld. Wanneer een preventiemedewerker gecertificeerd is weet hij zeker dat hij aan de eisen voldoet. Meer informatie hierover vindt je hier. Voor bepaalde arbotaken is de werkgever wel verplicht een gecertificeerde deskundige in te schakelen: het toetsen van de risico-inventarisatie en -evaluatie (RIE) en daarover adviseren, tenzij het bedrijf 25 werknemers of minder heeft en gebruik maakt van een goedgekeurde brancheRIE de bijstand bij de begeleiding van zieke werknemers het uitvoeren van: 1°. het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PMO of PAGO) 2°. een eventuele aanstellingskeuring 10. Wat is een goede opleiding voor preventiemedewerkers? Er zijn vele tientallen opleidingen voor preventiemedewerkers. De lengte varieert van een halve dag tot een paar jaar. Welke opleiding geschikt is hangt af van de risico's in het bedrijf, van de grootte en complexiteit van het bedrijf, en van de vooropleiding en ervaring die een preventiemedewerker al heeft. Een opleiding die leidt tot certificering zal in ieder geval goed zijn, maar voor kleine bedrijven misschien te "zwaar". Veel brancheorganisaties verzorgen ook opleidingen. Het voordeel is dat deze toegespitst zijn op de situatie in deze sector. Bij sommige opleidingen wordt wel erg gekeken naar wat de werkgever (niet) wil, en sommige brancheopleidingen zitten dan ook wel erg op het minimum. Wees daar dus kritisch op. 11. Hoe is de rechtsbescherming van de preventiemedewerker? Officieel heeft de preventiemedewerker dezelfde rechtsbescherming als een OR lid op basis van artikel 21, vierde zin van de WOR. Die rechtsbescherming staat ook nog eens in artikel 7:670a van het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent dat werkgever de preventiemedewerker niet mag ontslaan zonder toestemming van de kantonrechter. Hierdoor heeft de preventiemedewerker dezelfde ontslagbescherming als een OR lid. Dat alles houdt in dat preventiemedewerkers niet ontslagen of benadeeld mogen worden omdat zij hun taak professioneel en verantwoord uitoefenen, ook al leidt dit tot wrijving met de werkgever. Sterker: de werkgever moet de preventiemedewerker in de gelegenheid stellen zijn of haar werk zelfstandig en ook onafhankelijk te doen. Het is verder wel belangrijk je te realiseren dat de preventiemedewerker aangesteld is door de werkgever. Dat betekent dat een preventiemedewerker niet zomaar kan zeggen 'ik stop ermee', want dat zou neerkomen op werkweigering. Zelfs ontslag op staande voet zou dan tot de mogelijkheden behoren...   12. Wij hebben een arbocoördinator. Is dat dezelfde persoon als de preventiemedewerker? Arbocoördinatoren zijn er in vele soorten en maten. In het ene bedrijf is een arbocoördinator sterk beleidsmatig bezig en in het andere bedrijf meer uitvoerend. Het gaat erom of de taken en verantwoordelijkheden van de arbocoördinator minimaal overeenkomen met de taken en verantwoordelijkheden van de preventiemedewerker. Daar waar die overeenkomst niet aanwezig is, zullen aanpassingen moeten plaats vinden om de arbocoördinator ook als preventiemedewerker aan te stellen. Een bedrijf mag er ook voor kiezen om naast de arbocoördinator apart een preventiemedewerker aan te stellen. 13. Mag de preventiemedewerker ook de casemanager voor zieke medewerkers zijn? Iedereen kan casemanager zijn, als hij of zij de juiste bevoegdheden en deskundigheid heeft voor die taak. Van een casemanager wordt niet per se verwacht dat hij of zij in dienst is van het bedrijf. Het is wel de vraag of de dubbelfunctie van preventiemedewerker en casemanager altijd even handig is. De casemanager richt zich op alle (zieke) medewerker afzonderlijk, terwijl de preventiemedewerker er meer voor het hele bedrijf is. 14. Hoeveel preventiemedewerkers heb je nodig in je bedrijf? Hier is geen éénduidig antwoord op te geven. In kleine bedrijven zal één preventiemedewerker in het algemeen voldoende zijn. Bij bedrijven met meerdere vestigingen is het verstandig om per vestiging minimaal één preventiemedewerker te hebben. Als het voor één persoon allemaal te veel werk wordt, is het nodig met meerdere preventiemedewerkers te werken. Zie hiervoor ook de volgende vraag. 15. Hoeveel tijd heeft een preventiemedewerker nodig voor het uitoefenen van zijn taken? Een preventiemedewerker kan zijn taken alleen goed uitvoeren als hij hier voldoende tijd voor heeft. De hoeveelheid tijd is afhankelijk van de bedrijfsgrootte, maar ook van de hoeveelheid risico's, de ernst van de risico's en de complexiteit van de risico's. FNV Bondgenoten denkt dat in bedrijven met meer dan 500 medewerkers de taken niet meer passen in één full-time persoon, zeker als er veel, ernstige en complexe risico's zijn. Dan zijn er dus meerdere preventiemedewerkers nodig. 16. Wie toetst of de preventiemedewerker voldoende deskundig is? Over het deskundigheidsniveau van de preventiemedewerker(s) wordt geadviseerd door een gecertificeerde deskundige in het kader van zijn toetsing van de RIE. Hoe de werkgever dat advies verwerkt is onderwerp van instemmingsrecht van de medezeggenschap (ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging). 17. Wat heeft de OR te zeggen over de preventiemedewerker? Ondernemingsraad of Personeelsvertegenwoordiging krijgen op de volgende punten te maken met de preventiemedewerker. Deels vloeit dit voort uit de Wet op de Ondernemingsraden, deels uit de arbowet, artikel 13:: het niveau van de preventiemedewerker wordt bepaald aan de hand van de Risico Inventarisatie en Inventarisatie; naar aanleiding daarvan neemt de werkgever een besluit waar hij de instemming van de OR voor nodig heeft ook het aantal preventiemedewerkers en hun tijdbesteding horen bij de manier waarop de werkgever zijn arbeidsomstandighedenbeleid organiseert; dus ook hier: instemmingsrecht OR tot de taak van de preventiemedewerker hoort o.a. het adviseren aan en nauw samenwerken met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. Dit hoort dus ook duidelijk te worden in taakomschrijving én beschikbare tijd van de preventiemedewerker! 18. Waar staat dit allemaal in de arbowet? Artikel 13 van de arbowet is helemaal gewijd aan de preventiemedewerker