Voorstellen FNV Bondgenoten voor veilig werken met heftrucks

0
knop1_vgwm-4484586

 

Voorstel FNVBondgenoten aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid t.a.v. de heer J.F. Hoogervorst, staatssecretaris Postbus 90801

2509 LV DEN HAAG

Datum: 22 november 2000 Ons kenmerk: jvds/kvda

Onderwerp: Veilig werken met Heftrucks

Geachte heer Hoogervorst,

Sinds het voorjaar van 1999 voert FNV Bondgenoten met functionarissen van uw departement en VNO/NCW gesprekken over het werken met vorkheftrucks. Aanleiding tot dit overleg is het stijgend en verontrustend hoge aantal ongevallen met ernstig letsel en dodelijke afloop waarbij vorkheftrucks betrokken waren. Vanaf het najaar van 1999 hebben FNV Bondgenoten en VNO/NCW paritair overleg gevoerd teneinde te komen tot gezamenlijk gedragen voorstellen ter verbetering van het veilig werken met vorkheftrucks. Op 30 oktober van dit jaar is gebleken dat partijen niet tot algehele overeenstemming kunnen komen over het benodigde pakket van maatregelen en is verder overleg opgeschort.

In dit schrijven formuleert FNV Bondgenoten haar visie nogmaals. Gezien het ontbreken van consensus bij sociale partners, verwacht onze organisatie dat u de nodige stappen zult nemen ter beperking van het aantal ongevallen met vorkheftrucks. FNV Bondgenoten doet hiertoe onderstaande voorstellen.

1. Algemeen.

FNV Bondgenoten is ernstig bezorgd over het hoge aantal ongevallen met vorkheftrucks en de ernst van de gevolgen hiervan voor werknemers. Het aantal ongevallen met dodelijke afloop (jaarlijks tenminste 4 a 6), met ernstig letsel (jaarlijks circa 250) is slechts het topje van de ijsberg. Bij het ontbreken van een goede registratie van gegevens en bij vergelijking met cijfers uit Belgie lopen schattingen over het aantal incidenten in Nederland waarbij vorkheftrucks betrokken zijn, op tot zo’n 4000 waarbij letsel en arbeidsverzuim optreedt en zelfs tot 8000 incidenten waarbij (meer door geluk dan wijsheid) geen letsel en verzuim optreedt! Honderduizenden werknemers zijn dagelijks op hun werkplek blootgesteld aan de risico’s die voortvloeien uit een tekortschietende zorg voor het veilig werken met vorkheftrucks.

FNV Bondgenoten is van mening dat bestaande werknemersbeschermende wet- en regelgeving onvoldoende wordt nageleefd in het bedrijfsleven, te weinig houvast biedt en dat nu snel en gedegen actie vereist is. In de gesprekken met VNO-NCW is gebleken dat ook de werkgevers de problematiek onderkennen en maatregelen nodig vinden. VNO-NCW is echter geen voorstander van een nadere invulling van bestaande wettelijke voorschriften en is van mening dat niet verplichtende, vrijblijvende informatie-verschaffing en advisering aan individuele werkgevers en arbodiensten voldoende soelaas biedt. Dit is wat onze organisatie betreft een gepasseerd station. De praktijk wist uit dat een deel van de werkgevers eerst tot maatregelen zal overgaan als klip en klaar is welke (minimum-)eisen door de overheid worden gesteld.

FNV Bondgenoten stelt voor enkele van de bestaande wettelijke bepalingen over het werken met vorkheftrucks nader en concreet in te vullen.

2. Vakbekwaamheid van vorkheftruck-chauffeurs.

Uit de beschikbare ongevalsgegevens blijkt dat een belangrijke oorzaak van ongevallen het onjuist en oneigenlijk gebruik van vorkheftrucks is. Nog al te vaak blijken vorkheftruckchauffeurs niet of zeer onvoldoende gekwalificeerd te zijn om veilig met de vorkheftruck te werken. Hier wreekt zich de onderschatting van de risico’s van het werken met vorkheftrucks en het ontbreken van een wettelijke verplichting tot het bezit van een deskundigheidsbewijs waarachter een gedegen opleiding schuilgaat. Het Arbeidsomstandighedenbesluit formuleert dat ‘specifieke deskundigheid’ voor vorkheftruckchauffeurs noodzakelijk is. In de toelichting op dit besluit staat dat werkgevers zelf kunnen bepalen wat hieronder wordt verstaan. Signalen en ervaringen van onze kaderleden en vakbondsbestuurders leren dat deze bepaling te vaag is, alle ruimte laat aan een zeer ondermaatse invulling hiervan en daarmee in een deel van het bedrijfsleven niet tot het gewenste resultaat leidt. Het ontbreekt daar aan goed opgeleide heftruck-chauffeurs die in gedrag en werkwijze hun vakbewaamheid kunnen tonen. Werkgevers schieten tekort in het zodanig kwalificeren en gekwalificeerd houden van werknemers dat veilig werken op grond van de deskundigheid van de heftruck-chauffeurs gewaarborgd wordt. FNV Bondgenoten vindt dat een vakbekwaamheidsbewijs voor heftruck-chauffeurs wettelijk verplicht gesteld moet worden. FNV Bondgenoten stelt voor om voor wat betreft de werknemers die dagelijks 2 of meer uur van hun werktijd heftruck-werkzaamheden verrichten, aan te sluiten bij de systematiek van ‘certificatie van vakbekwaamheid en arbeidsomstandigheden’, ook wel ‘persoons-certficatie’ genoemd, zoals deze al geldt voor bijvoorbeeld kraanmachinisten en asbestslopers. Hiermee wordt recht gedaan aan de deskundigheidseisen alsmede aan de regelmatige toetsing ervan. Voor wat betreft de werknemers die op incidentele basis heftruck-werkzaamheden verrichten, stelt onze organisatie voor een wettelijke, opleidingsonafhankelijke toets op vakbekwaamheid in te voeren. Bij deze voorstellen wordt direct aangesloten op de ontwikkelingen in het veld van opleidings- en examen-instituten. Onder invloed van het paritair overleg is overeenstemming bereikt over de te stellen minimumeisen voor het veilig werken met vorkheftrucks en de eisen die gesteld moeten worden aan de heftruckchauffeurs die deze werkzaamheden als hoofd- of kerntaak verrichten.

De wettelijke verplichting kan door middel van een beleidsregel die verbonden is aan art. 7.17c lid 1 van het Arbo-besluit, worden gerealiseerd.

3. Onderhoud en keuring van vorkheftrucks.

Alhoewel gebrekkige staat van vorkheftrucks volgens de voor handen zijnde ongevalsgegevens niet de meest voorkomende oorzaak is van ongevallen en letsel, bereiken FNV Bondgenoten nog zeer vaak berichten over vorkheftrucks die niet in goede staat verkeren en dus niet goed onderhouden worden. De vrijblijvendheid op dit punt werkt onderschatting en gemakszucht in het werken met vorkheftrucks in de hand. FNV Bondgenoten pleit voor een nadere regeling van zowel onderhouds- als keuringseisen door invoering van een systeem zoals de APK-keuring voor motorvoertuigen. Hierbij is een jaarlijkse keuringsplicht geregeld; zijn eisen ten aanzien van keuring en goede staat van onderhoud gesteld en zijn eisen gesteld aan de vakbekwaamheid van de keurmeesters.

Een aanzienlijk deel van het vorkheftruck-park in Nederland is reeds aan een intern of extern keuringsregime onderworpen. De voorstellen op dit punt versterken het gestelde in de artikelen 7.4a en 7.5 van het Arbeidsomstandighedenbesluit zodanig dat werkgevers verplicht zijn hun vorkheftrucks jaarlijks door vakbekwame medewerkers te laten keuren en onderhouden.

4. De werkomgeving van de vorkheftruck.

Het onvoldoende veilig inrichten van de werkplek is naar de ervaringen van FNV Bondgenoten zeker ook een belangrijke bron van gevaarlijke situaties en ongevallen. Werkplekinrichting is maatwerk en het veiligheidsaspect zal derhalve vooral op bedrijfsnivo gestalte dienen te krijgen. In het kader van het paritair overleg heeft VNO-NCW een checklist opgesteld, die een handvat moet bieden aan werkgevers en arbodiensten om in het kader van de algemene verplichting tot risico-inventarisatie en -evaluatie een goede analyse en goed plan van aanpak op te stellen voor het werken met vorkheftrucks. FNV Bondgenoten merkt op dat dit een sympatieke maatregel en een zinvolle bijdrage lijkt, maar vermoedelijk geen effect zal sorteren. Het voegt namelijk niets toe aan reeds lang bestaande verplichtingen die in een deel van de bedrijven niet tot verbeteringen heeft geleid. Werkgeversvertegenwoordigers onderkennen zelf dit probleem ook, getuige de zinsnede als ‘in veel middelgrote en kleine bedrijven is de wettelijke verplichting tot risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) – zes jaar na invoering – nog steeds niet bekend’. Voeg hier het zwakke presteren van de arbodiensten aan toe en het verwachte rendement is zeer laag.

FNV Bondgenoten nodigt u dan ook uit om op dit punt met nadere voorstellen of acties te komen. Gedacht kan worden aan een specifieke inventarisatie-verplichting in het kader van de RI&E; verscherpt toezicht van de zijde van de Arbeidsinspectie door middel van een specifiek inspectieproject gericht op vorkheftrucks, e.d..

5. Analyse van gegevens en onderzoek naar product- en gebruiksveiligheid.

Aanvullend op bovenstaande voorstellen voor maatregelen is het van belang om in de nabije toekomst gericht gegevens te verzamelen en te analyseren over het werken met vorkheftrucks in de praktijk en de omstandigheden waaronder ongevallen plaatsvinden. De kwantitatieve en kwalitatieve informatie van de Arbeidsinspectie kan hier een rol spelen maar ook die van werkgevers- en werknemersorganisaties, opleiders, leveranciers, etcetera. FNV Bondgenoten stelt voor de Arbeidsinspectie hiertoe een specifieke opdracht te geven. FNV Bondgenoten signaleert dat er in het veld van vorkheftruckgebruikers, opleiders en leveranciers van vorkheftrucks veel suggesties en ideeen bestaan over aanvullende veiligheidsvoorzieningen op, in of aan het mobiele arbeidsmiddel vorkheftruck. Bijvoorbeeld over geluidssignalering bij rijdende electro-vorkheftrucks, snelheidsbegrenzing, achteruitkijkspiegels, etcetera.

FNV Bondgenoten stelt u voor dit punt dat zowel de product- als gebruiksveiligheid betreft, onderwerp van nader onderzoek te laten zijn.

Van het aantal ernstige arbeidsongevallen in het bedrijfsleven is het aandeel dat gerelateerd is aan onveilig werken met vorkheftrucks, fors. Werknemers hebben recht op een veilige en gezonde werkplek. Die veiligheid bestaat per definitie niet bij een risicovol arbeidsmiddel als een vorkheftruck. Momenteel is veilig werken met vorkheftrucks in Nederland ver te zoeken. Daarom is actie geboden. Natuurlijk zijn er ook werkgevers die nut en noodzaak van keuring, opleiding en een juiste werkplekinrichting inzien en ook al jaren als zodanig handelen. Of zelfs willen komen tot een hoger nivo van veiligheid dan wettelijk vereist is, zo is de ervaring van FNV Bondgenoten.

De problematiek waar deze brief om handelt gaat dan ook over de categorie werkgevers die bewust of onbewust de zorg voor goede arbeidsomstandigheden sluitstuk van de begroting laat zijn en zo speelt met mensenlevens. De overheid heeft hier – in aanvulling op werkgevers- een zorgplicht! FNV Bondgenoten vraagt u deze verantwoordelijkheid op te pakken en is daarbij ten allen tijde bereid in overleg met uw departement de hier voorgestelde acties nader toe te lichten en uit te werken. FNV Bondgenoten zal daarnaast doorgaan werknemers in bedrijven te wijzen op de gevaren en op de maatregelen die nodig zijn om veilig werken met vorkheftrucks te bewerkstelligen.

In afwachting van uw antwoord verblijf ik,

Met vriendelijke groet,

Namens FNV Bondgenoten,

Jan van der Straten
beleidsadviseur kwaliteit van de arbeid, adviesgroep FNV Bondgenoten