Welke normen en regels zijn er voor de Mexicaanse griep ?

Welke maatregelen kunnen we in het bedrijf nemen tegen de Mexicaanse griep ?

Bron voor een groot deel van onderstaande informatie: RIVM en het Ministerie van VWS

Iedereen in het land heeft het over Mexicaanse griep, of soms ook varkensgriep. Officieel is de naam echter: Nieuwe Influenza A (H1N1).De verschijnselen van Nieuwe Influenza A (H1N1) lijken op gewone griep.

De nieuwe griep is nogal verwarrend. Aan de bekende griepsoorten bezwijken meestal oude mensen én mensen die bijzonder kwetsbaar zijn voor het virus. De Mexicaanse griep treft vaak juist sterke, gezonde, jonge mensen.

Ook in Nederland wordt een uitbraak verwacht, en wel ná de zomer. Als die voorspelling uitkomt, zal dat er ook bij heel veel bedrijven en werknemers stevig inhakken:

• veel zieke collega's, 10 % tot 30%, van wie - in het ergste geval - er enkelen aan de ziekte zullen bezwijken
• een fikse stijging van verzuimcijfers en niet-productieve uren
• toeleveranciers die bepaalde diensten en/of producten niet kunnen leveren
• activiteiten die veelal zijn uitbesteed zoals ICT en/of administratie werken onvoldoende.

Nieuwe Influenza A (H1N1) is griep die veroorzaakt wordt door een nieuw griepvirus dat anders is dan al bekende menselijke griepvirussen. Dit virus bevat delen van varkens-, vogel- en menselijke griepvirussen. Nieuwe Influenza A (H1N1) is dus niet rechtstreeks van varkens afkomstig. Het virus is in staat om zich van mens op mens te verspreiden.

Griep bij mensen is een ziekte van de luchtwegen die veroorzaakt wordt door het influenzavirus. De ziekte kan van mild tot ernstig verlopen.

De meest voorkomende symptomen van griep zijn: koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn, moeheid en een droge hoest. Het hoesten kan lang aanhouden, de overige klachten verdwijnen meestal na 2 tot 7 dagen. Er kan een longontsteking optreden met ernstige ademhalingsproblemen. Door griep kunnen al bestaande ziekten verergeren of ontregeld raken.

Er is geen verschil tussen de ‘gewone’ griep en Nieuwe Influenza A (H1N1). In beide gevallen zijn de symptomen: koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn, moeheid en een droge hoest. Alleen laboratoriumonderzoek kan aantonen welk virus de griep veroorzaakt.

Bij de zieken in de Verenigde Staten en Canada en nu ook in ons eigen land lijkt  Nieuwe Influenza A (H1N1) niet anders of ernstiger dan gewone griep. Maar ook aan de gewone griep overlijden jaarlijks mensen (ongeveer duizend in Nederland). Opvallend aan de nieuwe griep is wél dat in verhouding veel jonge mensen overlijden.

Er zijn volgens het RIVM tot nu toe geen specifieke werkzaamheden bekend die het risico op Nieuwe Influenza A (H1N1) vergroten. FNV Bondgenoten is van mening dat werknemers die veel contact hebben met reizigers uit Amerika/ Mexico (personeel van luchtvaartmaatschappijen en op luchthavens), en werknemers die vaker contact hebben met grieppatiënten - personeel in de zorg, wel degelijk extra risico lopen. Juist daar is het tijdig treffen van preventieve maatregelen van groot belang.

Ook indirect kan een grieppandemie gevolgen hebben voor een bedrijf. Een grieppandemie leidt tot veranderingen in de samenleving:

• veranderde behoefte van klanten aan uw producten of diensten
• extra beroep op gezondheidszorg
• openbaar vervoer past dienstregeling aan
• post kan misschien niet meer worden bezorgd
• bepaalde sectoren, zoals horeca sluiten hun deuren
• lessen op scholen vallen uit
• verandering in dienstverlening van politie en brandweer
• transport staat onder druk

Gevolg van een eventuele grieppandemie is dan ook een extra zware belasting voor hen die niet door de griep getroffen werden, of net weer beter zijn. Het werk moet immers dóórgaan? En dat kan op zijn beurt weert tot gezondheidsgevaren leiden.
Bovendien ontstaan extra veiligheidsrisico's in bedrijven waar men met onvoldoende middelen of onvoldoende getrainde krachten de werkzaamheden tóch aan de gang probeert te houden.

Kijk dus niet alleen de griepproblemen zelf, maar houd ook de gevolgen voor de werknemers die wél aan het werk zijn goed in de gaten!

Werkgevers waarvan werknemers beroepsmatig blootgesteld kunnen worden aan de Mexicaanse griep - zoals personeel in de zorg, maar ook bijvoorbeeld in de luchvaart dienen het risico op blootstelling in te schatten, en zoveel mogelijk te beperken, door op tijd maatregelen te treffen. Dat vloeit eenvoudigweg voort uit de arbowet.

Goed werkgeverschap vraagt óók dat werkgevers tijdig gepaste maatregelen nemen om eventuele verspreiding van de griep onder eigen of andere werknemers tegen te gaan.

Welke maatregelen dat zoal zijn staat elders in deze themakaart aangegeven

Juridisch gezien kunnen werknemers niet verplicht worden een medische keuring te ondergaan of een gezondheidsverklaring in te vullen nadat zij terug zijn gekomen uit Mexico/Verenigde Staten.

Verder krijgen werknemers met Mexicaanse (en andere) griep van het RIVM het dringende advies thuis te blijven tot alle verschijnselen voorbij zijn. Dus niet direct aan het werk als je je wel 'weer redelijk' voelt.

1. Zowel werkgevers als werknemers - dus ook ondernemingsraden - doen er goed aan tijdig voorbereid te zijn op een eventuele grieppandemie. De gevolgen kunnen immers aanzienlijk zijn. Een goede en tijdige voorbereiding beperkt de problemen. Voor de Ondernemingsraad geldt dat hij instemmingsrecht heeft op de maatregelen die de werkgever wil nemen.
2. Griep is een ziekte waarvoor over het algemeen geen behandeling nodig is. Maar omdat we willen voorkomen dat deze nieuwe virusvariant veel méér mensen gaat infecteren, worden er virusremmers voorgeschreven. Deze middelen zorgen ervoor dat de patiënt minder virus uithoest dat weer andere mensen zou kunnen besmetten. Hiervoor wordt het middel Tamiflu gebruikt.
3. Het kan nodig zijn de verspreiding van het virus zoveel mogelijk tegen te gaan. Griep is besmettelijk vanaf 1 dag vóór tot 5 of 6 dagen ná het begin van de ziekteverschijnselen. Niet iedereen wordt ziek na een besmetting, sommige mensen zijn wel met het virus geïnfecteerd en zijn besmettelijk, zonder ooit ziek te zijn geweest.
4. Het vaccin beschikbaar tegen Nieuwe Influenza A (H1N1) komt eraan, de goedkeuringsprocedures lopen. Omdat de verspreiding van het griepvirus gaat via praten, hoesten of niezen, kunt u uzelf beschermen door niet te dicht in de buurt te komen van patiënten met griepachtige verschijnselen.
5. Daarnaast kunt u de volgende maatregelen treffen:
   • Houd uw hand of zakdoek voor uw mond als u niest of hoest
   • Was regelmatig uw handen met water en zeep
   • Raak zo min mogelijk uw mond, neus of ogen aan
   • Gebruik papieren zakdoeken of tissues bij hoesten, niezen of snuiten en gebruik ze éénmalig. Gooi ze daarna in de vuilnisbak
   • Maak voorwerpen zoals deurklinken regelmatig schoon
   • Ventileer woon- en slaapruimten.
6. Als u ziek bent, zorg dan dat u zo min mogelijk contact heeft met andere mensen. Ga niet naar werk of school totdat de symptomen volledig verdwenen zijn. Bedek uw mond en neus met een papieren zakdoek als u moet hoesten of niezen en gooi deze na gebruik direct weg. Was vervolgens uw handen.
7. Handen wassen kan besmetting voorkomen. Was uw handen met water en zeep. Droog de handen met een stuk keukenpapier of papieren handdoekje. Handalcohol is een goed alternatief om handen te ontsmetten die niet zichtbaar of niet voelbaar vervuild zijn. Dus bijvoorbeeld als u uw neus gesnoten heeft en u heeft geen water, zeep en handdoek in de buurt.
8. U kunt niet aan het werk als u griep hebt, ook al voelt u zich redelijk goed. Als u griep heeft moet u thuisblijven totdat de hierboven beschreven symptomen volledig verdwenen zijn.
9. Werkgevers kunnen de volgende maatregelen treffen:
   • zorg voor voldoende faciliteiten om de handen te wassen
   • Breng medewerkers op de hoogte  van goede hygiënemaatregelen. (Voor meer informatie zie http://www.rivm.nl/cib/themas/griep-verkoudheid/)
   • zieke werknemers niet naar het werk laten komen en naar huis sturen zodra ze griepverschijnselen vertonen.
   • een werkgever, in samenwerking met een arbodienst, besluiten extra persoonlijke beschermingsmiddelen aanbieden.
   • daarnaast kan gekeken worden of er speciale maatregelen getroffen dienen te worden voor risicogroepen zoals zwangere vrouwen en personenen die in aanmerking komen voor de jaarlijkse griepprik
   • een werkgever kan, in samenwerking met een arbodienst, besluiten extra persoonlijke beschermingsmiddelen aan te bieden.
   • dDaarnaast kan gekeken worden of er speciale maatregelen getroffen moeten worden voor risicogroepen zoals zwangere vrouwen en personenen die op medische gronden in aanmerking komen voor de jaarlijkse griepprik.
10. Als er sprake is van vaccinatie, volg dan de instructies van overheidswege. Wij raden af schijnveiligheid te creëren door op eigen houtje over te gaan grootscheepse vaccinatie (tegen wellicht zelfs het verkeerde griepvirus...). Zie hiervoor onze pagina over de griepprik

De slogan "ziek zijn overkomt je, verzuimen is een keuze" gaat niet op bij de Mexicaanse griep. Deskundige instanties als het RIVM adviseren werknemers dan ook dringend bij Mexicaanse griep écht uit te zieken, om verdere besmetting te voorkomen.
FNV Bondgenoten is het daarmee volmondig eens.

Het is bij de Mexicaanse griep niet anders dan bij andere virussen: geïsoleerde maatregelen die werkgevers nemen om besmetting te voorkomen, leveren weinig op. Er is een heel pakket aan samenhangende maatregelen nodig, wil het zin hebben.

"Het heeft weinig nut bordjes op te hangen dat je je handen moet wassen als je de rest van het gebouw niet vaker schoonmaakt. Je kunt op zoveel manieren besmet worden: via de trapleuning, de deurklink, je toetsenbord, je telefoon", aldus Margreet Pasman van FNV Bondgenoten.

De beste remedie bij griep is dus: thuis blijven en uitzieken. Of - als je je wat beter voelt - thuis werken.

Van de werkgever mag ook verwacht worden dat hij de nodige maatregelen neemt om besmettingsgevaar te beperken.

Dat kan liggen op het vlak van hygiëne, maar ook in het tijdig naar huis sturen van werknemers. De werkgever heeft namelijk een zorgplicht, ook wel genoemd 'goed werkgeverschap'. Verder is hier Arbowet artikel 3 van toepassing, dat de werkgever verplicht tot het realiseren van zo goed mogelijke arbeidsomstandigheden, zodat mensen niet ziek worden door of op het werk.

Gevolg van een eventuele grieppandemie is een extra zware belasting voor hen die niet door de griep getroffen werden, of net weer beter zijn. Het werk moet immers dóórgaan? En dat kan op zijn beurt weer tot gezondheidsgevaren en extra veiligheidsrisico's leiden. FNV Bondgenoten benadrukt dat werkgevers, in nauw overleg met hun ondernemingsraad, ook dáár een verantwoordelijkheid en zorgplicht hebben en houden.

• FNV Bondgenoten informeert werknemers middels www.arbobondgenoten.nl
• FNV Formaat en de FNV bonden adviseren en ondersteunen Ondernemingsraden om te komen tot zo goed mogelijke afspraken met de werkgever. FNV Bondgenoten heeft hiervoor onder andere de arbotelefoon en het OR-centrum
• werknemers, vakbondskaderleden en ondernemingsraden kunnen met vragen terecht bij de arbotelefoon van FNV Bondgenoten
• vakbondsleden die problemen krijgen met hun werkgever als gevolg van de Mexicaanse griep kunnen rekenen op juridische ondersteuning door de vakbond. Bel daarvoor 0900-9690 (lokaal tarief)

• weet op tijd wat u moet weten over de Mexicaanse griep, bijvoorbeeld door de informatie op deze website
• neem gepaste maatregelen - zoals beschreven op deze site
• paniek is niet nodig, maar wél geldt: "bij twijfel niet inhalen"
• kaart samen met collega's tijdig bij Ondernemingsraad en werkgever aan dat ze voorbereidingen moeten treffen, zodat het bedrijf niet overvallen wordt door de griep
• neem bij problemen contact op met uw vakbondsbestuurder of met de arbotelefoon van FNV Bondgenoten

Postbus 51