Normen, regels, grenswaarden

Wat doen we eraan?

Bron voor veel informatie: RIVM, Wikipedia, IVAM (Amsterdam)

In vliegtuigen, maar ook in ander producten worden vaak vlamvertragers gebruikt. Een vlamvertrager is een materiaal dat vuur verhindert of de verbreiding van vuur vertraagt. Vlamvertragers vergroten onder meer de kans dat mensen zich bij brand in veiligheid kunnen stellen, of de brand tot staan kunnen brengen.

Er zijn vele vlamvertragers beschikbaar, waaronder een aantal gebromeerde. Met 'gebromeerd' wordt bedoeld dat de moleculen van deze vlamvertragers ook broomatomen bevatten. Over deze laatste categorie vlamvertragers is midden 2009 enige ophef ontstaan.

Een deel van de gebromeerde vlamvertragers staan bekend onder de naam PBDE of polygebromeerde difenylethers. En dat is dan weer de verzamelnaam voor een aantal verschillende gebromeerde stoffen. Er zijn drie belangrijke groepen PBDE's, die worden aangeduid met het aantal broom-atomen dat in de moleculen voorkomt: penta, octo en deca, respectivelijk voor 5, 8 en 10 broom-atomen. (Bron o.a. Wikipedia)

PBDE's kunnen in het lichaam terecht komen via voedsel, het inslikken van huisstof en via inademing van binnenlucht (Bron: RIVM).

PBDE's liggen mede al jaren "onder vuur" omdat ze ook in aanzienlijke mate milieuvervuilend zijn. In 30 procent van Nederlandse regenwatermonsters zijn gebromeerde vlamvertragers aangetroffen. (Bron: Greenpeace).

Naast PBDE, gelden ook HBCD (hexabroomcyclododecaan) en TBBPA (tetrabroombisfenol-A) en PBB (polybroombifenylen) als gebromeerde vlamvertragers.

Gebromeerde vlamvertragers kwamen vooral in de aandacht na een incident in 1973 waarin PBBs per ongeluk terecht kwamen in veevoer, en duizenden boerenfamilies werden blootgesteld aan zeer hoge concentraties PBBs (en tienduizenden dieren stierven of geslacht moesten worden). PBBs (polybroombifenylen) zijn inmiddels al enige tijd verboden in de VS en Europa.

Sinds 1998 worden de polygebromeerde difenylethers (PBDE) als verdacht beschouwd. In dat jaar werd een Zweedse studie gepubliceerd waarin de aanwezigheid van aan penta-BDE gerelateerde verbindingen in moedermelk werd aangetoond.

Broom blijft langdurig in het lichaam opgeslagen. Er is een groeiende hoeveelheid gegevens die aangeeft dat de verbindingen toxisch kunnen zijn voor de lever, de schildklier en de ontwikkeling van het zenuwstelsel

Ook wordt vermoed dat PBDE's invloed hebben op ongeboren kinderen.
Vooral stewardessen die er langdurig mee in aanraking komen zijn kwetsbaar.
Onder meer vanwege deze gezondheidsrisico`s heeft de EU vorig jaar besloten 5- en 8-voudige PBDE's te verbieden in huishoudelijke apparaten waar ze eveneens werden gebruikt als brandvertrager.

Over de PBDE's met 10 broomatomen is de discussie nog gaande.(Bron Wikipedia)

Enkele toegekende gevaarsclassificaties (R-zinnen)(Bron: Vlaams Steunpunt Milieu & Gezondheid)

penta BDE: R64 : kan schadelijk zijn via de borstvoeding/ R48/21/22: gevaarlijk voor de gezondheid bij langdurige blootstelling via huid of oraal
octa BDE: R61 Kan het ongeboren kind schaden/ R62 Mogelijk gevaar voor verminderde vruchtbaarheid
Deca -BDE: geen classificatie

Alleen voor inname van PBDE's via voeding is volgens het kabinet door het RIVM een grenswaarde bepaald. Goed verstopt, want wij hebben hem nergens kunnen vinden. U wel? Meld het ons!

Verder antwoordde het kabinet In antwoord op kamervragen van de Partij voor de Dieren in 2007:
"Sinds 15 augustus 2004 zijn bijvoorbeeld de toepassing en het op de markt brengen van penta- en octa-BDE ...verboden in Europa." (Richtlijn 2003/11/EG).

Sinds 2006 is het gebruik van PBDE (met uitzondering van de variant met 10 broom-atomen) in elektronische apparatuur verboden (Richtlijn 2002/95/EG:).

Tot slot wordt in de eerder genoemde beantwoording gesteld: " ...het gebruik van polybroombifenylen in textiel, die in aanraking komen met de huid, al sinds 1 december 1975 verboden op grond van het Textielartikelenbesluit (Warenwet)."

Voor enkele soorten en toepassingen van PBDE's geldt al een verbod. In hoeverre dit ook wordt nageleefd bij bv importgoederen is onduidelijk.

Verder is het van belang antwoord te krijgen op de volgende vragen, en op basis daarvan verder actie te nemen:

• in hoeverre zijn de mogelijke risico's van uit vlamvertragers vrijkomende schadelijke stoffen beoordeeld in de verplichte Risico Inventarisatie en Evaluatie ? Welke maatregelen worden geadviseerd? Welke zijn opgenomen in het Plan van Aanpak? Worden deze ook uitgevoerd?
• welke vlamvertragers worden precies gebruikt, en in welke onderdelen en materialen?
• welke groepen personeel - maar ook bv vliegtuigpassagiers - kunnen in dit verband worden blootgesteld aan vrijkomende schadelijke stoffen?
• in welke mate gebeurt dit ook daadwerkelijk, of is dit in het verleden gebeurd? Daarbij geldt: meten is weten, m.a.w. nader onderzoek naar b.v. het PBDE-gehalte in het bloed van risicogroepen en/of in de inademingslucht is aan de orde
• wetenschappers maken zich behalve over de eventuele schadelijke effecten van PBDE-op-zichzelf ook zorgen over de invloed van "cocktails" (met elkaar gemengde stoffen, waaronder PBDE) op de gezondheid van mensen; ook hier is nader onderzoek geboden