Stofkaart: kwarts

Laatste update: 27 juni 2007

Kwarts

Kwarts is stof dat in zand, klei en in veel natuurlijke gesteenten zit. Kwartsstof bestaat uit hele kleine onoplosbare deeltjes.

Waar tref je kwarts aan?
Kwarts (silicium dioxide) is een stof die voorkomt in steenachtige stoffen zoals bouwmaterialen en zand en steen. Je treft het aan bij:
• Bij het ploegen, frezen en oogsten en verwerken van gewassen met aanhangend zand of klei komt kwartsstof in de lucht
• Bij sorteren van aardappels, uien en bloembollen in de landbouw en het verwerken van akkerbouw producten en omdat zand meekomt.
• Bij het Boren frezen en zagen in beton en andere steenachtige materialen.
• Bij het vegen van stallen en ruimten waar de bewerkingen van steenachtige materialen hebben plaatsgevonden.
• Bij het slopen van gebouwen
• Bij het aanleggen van wegen waar betontegels en trottoirbanden op maat worden geslepen.
• In meelverwerkende bedrijven kan dat bij het malen door zand dat is achtergebleven tussen de graankorrels.

Eigenschappen
Kwarts komt in zeer fijne deeltjes voor en is een respirabel (inhaleerbare) stof Het heeft een gemiddelde diameter van 0,4 micrometer. Deze komen diep in de longen terecht. Ze kunnen moeilijk door het lichaam worden verwijderd
Het komt alleen vrij als materialen worden bewerkt.

Aandoeningen door Kwarts
• Luchtweg irritaties Bij inademing kan men kortademig worden waardoor luchtweg irritaties ontstaan.
• Longaandoeningen.
Bij inademing van kwarts kan men stoflongen krijgen, een ongeneeslijke ziekte silicose. Diep in de longen kunnen de deeltjes een Stoflong veroorzaken. Het longweefsel wordt dan minder elastisch. Bij inspanning wordt iemand dan kortademig en benauwd. Ook hoesten en pijn op de borst kunnen voorkomen. Die schade is niet meer te herstellen.
• Kanker
Bij langdurige blootstelling (10 – 20 jaar), die soms heel lang kan duren ontstaat longkanker.

Wat kunnen we doen om het stofprobleem te voorkomen?
Om problemen te voorkomen of op te lossen, is het belangrijk om stapsgewijs na te gaan wat er aan de hand is. De stappen daarin zijn:
1. Willen.
Wat willen we bereiken.
2. Weten = Inventariseren
Nagaan waar de problemen precies zitten.
3. Wegen
Nagaan welke plaatsen de meeste problemen opleveren, en bepalen waar het eerst begonnen moet worden om oplossingen uit te voeren.
4. Werken
Afspraken maken om de problemen op te lossen. Hierbij is het belangrijk om: iemand verant-woordelijk te laten zijn en een tijdspad aan te geven waarop het probleem moet zijn opgelost.
5. Waken
Hierin gaan we na of de problemen ook werkelijk worden opgelost, en of er aanvullende maatregelen moeten worden genomen.

Oplossingen volgens de arbeidshygiënische strategie
De arbeidshygiënische strategie gaat uit van een bepaalde volgorde voor het zoeken naar oplossingen.

Het nemen van brongerichte maatregelen.
• Pas alternatieve materialen of technieken toe.
• Zorg voor machines met Watertoevoer waardoor het stof niet vrij kan komen.
• Mogelijkheden van verdere automatisering benutten als daarmee gevaren worden weggenomen
.
Organisatorische maatregelen
• Aanpassen van procesonderdelen
• werken met gesloten systemen
• werkzaamheden scheiden van de stofbron
• Werken met goede afzuiging en machines met ingebouwde afzuiging

Blootstelling voorkomende maatregelen
• Vermijden van blootstelling aan stof
• Afzuiging van werkplekken waar mensen aan stof blootgesteld worden
• De mens door cabines met goede klimaatregeling afscheiden van de bron

Persoonlijke Beschermingsmiddelen (PBM's)
Als laatste middel en dan PBM’s van P3 kwaliteit. Deze alleen tijdelijk in afwachting van maatregelen d.m.v andere beschermingsniveaus.

Voorbeelden van oplossingen
• In de aardappelsortering de stofvormende bewerkingen afscheiden. (Compartimentering)
• In ruimten waar geveegd moet worden dit nat doen zodat fijnstof wordt gebonden.
• Zorgen voor goede ventilatie in ruimtes waar met kwarts gewerkt wordt.
• Bij het schoonmaken als het droog moet gebeuren zuigen en niet blazen.
• Zorgen dat er bronafzuiging is met gesloten zuigmonden.