Bron: www.arbobondgenoten.nl

BEDRIJFSMETER
AGRESSIE, INTIMIDATIE EN GEWELD


Vragenlijst behorend bij het onderzoek "Ongewenste gedragingen in het eigen bedrijf"

laatste update: 25 maart 2005

Inleiding en gebruiksaanwijzing
Vragenlijst
Hoe verder na het invullen?



1. Inleidend/ gebruiksaanwijzing

Ongewenste gedragingen. Een 'zweer' in het bedrijf, want door pesten, racisme, intimidatie wordt voor meer dan 500.000 mensen iedere dag opnieuw het werk een afschuwelijke opgaaf. Wellicht erger is dat zoveel mensen zich schuldig maken aan het voortbestaan van dit soort gedrag. Of deze gedragingen in uw bedrijf voorkomen kunt u met deze checklist meten en inzichtelijk maken. Voor werknemers is het vaak erg moeilijk om een vinger te krijgen achter deze problematiek. Door meerdere collega's deze checklist in te laten vullen wordt het mogelijk om iets te doen tegen een gedrag dat on-menselijk is. 
De ongewenste gedragingen kunnen "intern" door collega's onderling, als "extern" door klanten, bewoners, publiek enz veroorzaakt worden. In deze vragenlijst wordt naar beide veroorzakers gevraagd. 

Met  "ongewenst gedrag" wordt in deze vragenlijst bedoeld: 
- Discriminatie, op basis van etniciteit, geloof, uiterlijk, leefwijze enz 
- Agressie & Geweld  door collega's onderling maar ook klanten, omstanders e.a. 
- Intimidatie: Treiterijen, pesten en uitsluiten van individuele collega's 
- Seksuele intimidatie, ongewenst seksuele toenadering zoeken van collega's/klanten 

Invullen van de vragenlijst 

Print deze vragenlijst eerst uit en vul hem vervolgens in. Hierna staan een aantal uitspraken. U kunt aangeven in hoeverre u het met de uitspraken eens bent of juist helemaal niet. Misschien is de uitspraak helemaal niet van toepassing op die afdeling, vul dan 'NVT' in. Neutraal betekent dat u het niet eens, maar ook niet oneens bent met de uitspraak. Plaats een kruis in het vak dat het meest van toepassing is. 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

Score berekenen 

Tel eerst per thema (I t/m VIII) de punten van de aangekruiste vakken op. De hoogste score geeft aan   bij welk  thema de meeste problemen liggen. Bekijk ook alle vragen die een score van 5 (of 4) hebben, dit geeft aan dat daar de problemen zitten. Veel oplossingsrichtingen zijn direct uit de vraag te halen. 
Wilt u de score van een hele afdeling berekenen tel dan de individuele scores per thema (I t/m VIII) bij elkaar op en dan zijn er de meeste problemen bij het thema met de hoogste score. Voor oplossingsrichtingen kunt u verder kijken welke vragen het meest de score 5 hebben gekregen. 

Nog vragen?

Wat kan ik met die scores doen? Is mijn werkgever verplicht om iets aan deze problemen te doen? Mag ik zomaar deze vragenlijst uitzetten onder het personeel? En zo kunnen er nog meer vragen zijn waar op u een antwoord zoekt. Helaas kunnen wij deze niet allemaal hier bespreken.
Wel kunt u de arbotelefoon van FNV Bondgenoten bellen voor een antwoord. 

2. DE VRAGENLIJST

DE  BEDRIJFSMETER  INZAKE  AGRESSIE, INTIMIDATIE EN GEWELD 

 Blok I Beleid en Voorzieningen tegen ongewenst gedrag 

1.In ons bedrijf zijn afspraken/regelingen voor het omgaan met alle vormen van "ongewenste gedragingen" 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

2.Werknemers in ons bedrijf worden getraind in omgaan met "ongewenste gedrag" 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

3.Bij de werkopdrachten wordt informatie gegeven over lastige omstandigheden als agressie van klanten/omstanders 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

4.Er zijn voldoende elektronische hulpmiddelen om assistentie in te roepen in ongewenste situaties 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

5.De nazorg na een incident is goed geregeld 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

Tel hier de getallen in de door u ingevuld hokjes op : TOTAAL BLOK I 

 

Blok II Bedrijfscultuur 

6.Het onderwerp 'Hoe om te gaan met ongewenst gedrag'  wordt op het werkoverleg besproken 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

7.In onze organisatie is niet duidelijk wie aanspreekbaar is wanneer ongewenst gedrag zich voordoet 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

8.Ervaringen met ongewenst gedrag kan je goed met collega's bespreken 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

9.Vriendjes politiek is in ons bedrijf heel gewoon 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

10.Likken naar boven en trappen naar beneden is hier goed voor je loopbaan 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK II
  

 

Blok III Discriminatie 

11.Buitenlandse werknemers ondervinden extra weerstand in hun werk vanwege hun uiterlijk/taalgebruik 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

12.Buitenlandse werknemers worden niet voor vol meegeteld binnen het bedrijf 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

13.Een aantal gezaghebbende figuren heeft moeite met alles wat on-nederlands is 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

14.Er zijn mensen in het bedrijf die andere groepen werknemers minderwaardig noemen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

15.Niemand durft echt in te gaan tegen degenen die proberen anderen te kleineren 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK III
  

 


Blok IV Verbaal geweld 

16.Regelmatig worden collega's uitgescholden tijdens het werk 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

17.Het afgelopen jaar hebben er vechtpartijen in de werkomgeving plaatsgevonden 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

18.Het afgelopen jaar zijn collega's betrokken geweest bij vechtpartijen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

19.Als je tijdens het werk niet je mannetje staat, kan je klappen oplopen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

20.Het zijn vaak dezelfde die schelden en uitgescholden worden 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK IV 
  

 


Blok V Treiterijen 

21.In ons bedrijf zijn er zogenaamde "pispaaltjes" 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

22.Bepaalde mensen doen bij ons altijd de rotklussen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

23.Vaak zijn de grapjes die gemaakt worden over en met andere allang geen grapjes meer 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

24.Leidinggevenden durven niet in te grijpen wanneer er gepest wordt 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

25.Als iemand "ongewenst gedrag" vertoont houdt de rest zich afzijdig 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK V
  

 

Blok VI Seksuele Intimidatie 

26.Ik kan ze zo aanwijzen: mannen die binnen ons bedrijf vrouwen lastig vallen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

27.Een arm om je heen moet je hier wel prettig vinden, dat is hier schijnbaar gebruikelijk 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

28.Er worden veel grappen gemaakt over sex, ook in het bijzijn van collega's die daar geen prijs op stellen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

29.Als vrouw zou ik mij op bepaalde afdelingen snel ongemakkelijk voelen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

30.Er zijn vertrouwenspersonen seksuele intimidatie in ons bedrijf 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK VI
  

 

Blok VII Intimiderend gedrag 

31.Vage dreigementen in de trant van "jou krijgen wij nog wel" komen hier wel voor 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

32.Sommige mensen worden gewoonweg genegeerd en sociaal geisoleerd 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

33.Over sommige collega's wordt erg vaak op een negatieve manier geroddeld 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

34.Er zijn mensen die worden bespot vanwege hun uiterlijk en/of leefwijze 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

35.Er zijn mensen die bewust geen goed gereedschap/geen goede informatie krijgen 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK VII 
  

 


Blok VIII Overige 

36.Na zonsondergang ervaar ik bepaalde werkplekken als onveiliger 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

37.Alleen werken kan ongewenst gedrag uit lokken 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

38.Klanten zijn over het algemeen tevreden over onze dienstverlening 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 5 4 3 2 1

39.De bedrijfskleding roept "ongewenst gedrag" op 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

40.Een anoniem meldpunt voor "ongewenst gedrag" zou goed zijn om een beeld te krijgen van de mate van "ongewenst gedrag" in ons bedrijf 
 
niet  van toepassing  helemaal niet eens  niet eens  neutraal  eens  helemaal eens
0 1 2 3 4 5

Tel hier de getallen in de door u aangekruiste hokjes op : TOTAAL BLOK VIII 
  

 

3. Hoe nu verder? 

Per blok: 

Zoals in de inleiding reeds gezegd, kunt u de score per blok/thema bekijken. Dan kan bijvoorbeeld blijken dat er bij u in het bedrijf volgens u iets mis is met het blok 'discriminatie' of 'bedrijfscultuur'. Het kan dan vervolgens de moeite waard zijn om te kijken wat het bedrijf daadwerkelijk doet om dergelijke problemen aan te pakken. Is er in bovengenoemde situatie bijvoorbeeld een vertrouwenspersoon aangesteld, die bekend is bij iedereen (bv. ook bij uitzendkrachten), is er een klachtenprocedure in het bedrijf, staat het probleem omschreven in de Risico-inventarisatie en evaluatie, enz, enz? 

TIP: uiteraard kunt u de vragenlijst alleen invullen om eens te kijken naar wat uzelf nu van uw bedrijf vindt, maar om daadwerkelijk bij verantwoordelijken aan te kloppen om iets in het bedrijf te veranderen, is het raadzaam om met meerdere collega's deze vragenlijsten in te vullen en de belangrijkste knelpunten te bundelen. 

Per vraag: 

Een andere manier om de belangrijkste knelpunten in beeld te krijgen, is om alle vragen met een 4 en 5 score onder elkaar te zetten. U gaat nu eigenlijk 'dwars door de vragenlijst heen'. Wanneer dat wenselijk is, kunt u daarna een rangorde aanbrengen in wat er volgens u en uw collega's het eerst dient te worden aangepakt. Kijk daarbij naar zaken die bij wijze van spreken direct kunnen worden gedaan (zoeken naar een vertrouwenspersoon, maken van klachtenprocedure) en zaken die meer tijd vergen (het oplossen van vriendjespolitiek vergt meer tijd!). 

TIP: ook hier geldt, wanneer meerdere collega's de vragenlijst hebben ingevuld, is het goed te kijken welke vragen de meeste 'vijfjes' hebben gekregen. U krijgt als het ware een lijstje van de meest urgente problemen. Voer overigens beide analyses uit (dus wat is het meest problematische thema en wat zijn de meeste problematische vragen) 

Actie: 

Wanneer u nu een beeld heeft van waar de voornaamste knelpunten liggen, kunt beter beslagen ten ijs naar degenen op zoek die iets aan de situatie kunnen veranderen. Wie zijn dat zoal? Welnu, een afdeling Personeelszaken moet zich in de regel bezighouden met het maken van dergelijk beleid. Bij een ondernemingsraad of Personeelsvertegenwoordiging (PVT) kunt u de problematiek aankaarten. De medezeggenschap kan de directie immers wijzen op de verplichtingen uit de arbowet, namelijk het maken van beleid tegen ongewenst gedrag. U kunt naar een eventuele klachtencommissie en/of vertrouwenspersoon die vervolgens de verantwoordelijken kan benaderen. En u kunt ook naar uw arbodienst, om te vragen voor hulp. Meestal zorgen problemen die te maken hebben met ongewenst gedrag tot ziekteverzuim. En daar kan de bedrijfsarts vervolgens weer op inspelen. 
En wanneer de situatie niet verandert kunt u ook naar de Arbeidsinspectie om uw zorg daar kenbaar te maken. Zij kunnen de werkgever manen beleid te voeren op dit onderwerp. 

Tot slot

Wanneer werksituaties echt dreigen te ontsporen kan de hulp van de vakbond worden ingeschakeld in de vorm van advies, bemiddeling of rechtsbijstand.